श्रीलक्ष्मीहृदयस्तोत्रम् आद्यादि श्रीमहालक्ष्मीहृदयस्तोत्रम् । । श्रीगणेशाय नमः । । हरिः ॐ । INTRODUCTION:- The following abbreviations are used in the comments that follow. 1- Narayana Hridayam - NH. (2) Laxmi Hridayam - LH (3) Vishnu Sahasranama with the commentary of Shri Shankaracharya - VS. (4) Bhagavad Gita - BG. (5) Shrimad Bhagavatham - BH (6) Lalitha Sahasranamam - LS. (7) Vivekachudamani of Shri Shankaracharya - VC. (8) Katha Upanishad - KU. (9) Mundaka Upanishad - MU LH:- Laxmi Hridayam stotram is unique in that it is coupled with another stotram Narayana Hridayam to form a pair. They are found in the Atharva Rahasyam. They were given out by sage Bhargava. The final part of NH says that NH is to be recited first, to be followed by the recital of Laxmi Hridayam and again the recital of theNH. This is not to be recited separately as a single piece. This is to stress the fact that Lord Narayana and Laxmi are indeed one though spoken of as two different deities. NH and LH belong to the category of stotram स्तोत्रम् . The appellation stotram, stuti and stavam all describe a hymn only. स्तवः स्तोत्रं नुतिः स्तुतिः । says Amara, the Sanskrit lexicon. They all narrate the qualities of a deity. गुणसङ्कीर्तनम् is stotram, says Shri Shankaracharya in his commentary to Vishnu Sahasranama. NARAYANA HRIDAYAM AND LAXMI HRIDAYAM:- Narayana Hridayam (NH) and Laxmi Hridayam (LH) form a pair of very valuable and sacred hymns. NH is the shorter one. It consists of only 37 verses. LH is longer and consists of 108 verses. The word (हृदयम्) hridayam is popularly taken to mean the heart. The word also is used to mean secret, true or divine knowledge. Being hymns found in the Veda the Narayana Hridayam and Laxmi Hridayam Stotras are highly efficacious. They also contain recondite vedantic truths which may be found in the upanishads, puranas, Bhagavad Gita etc. These truths are also to be seen in other stotras and in the hymns of later acharyas. लक्ष्मीहृदयके स्तोत्रे सर्वमन्यत् प्रकाशितम् । (NH - 33). So, to describe them as hridayam is very apt. They are, therefore, very precious. For these reasons they are considered very sacred and therefore secret - not to be easily given out. गोप्यमेतत्सदा कुर्यात् न सर्वत्र प्रकाशयेत्। says Narayana Hridayam (34) in its later part. Because of this restriction these stotras were handed down from a worthy guru to deserving disciples only. They were not freely available like Vishnu Sahasranamam. Only some noteworthy features of this LH stotram could be mentioned in this brief introduction. The reader is requested to read the comments given to the NH (that is available in this site under the headimg VISHNU). to get a complete picture of the two stotras that are linked together. LH:- The first fifteen verses praise Laxmi Devi and offer salutations to Her. Since She is the mother of all creation, She can bless the devotee with all material wealth. But, She is inseparable from the Lord. This is said by saying that one is within the other. नारायणस्य हृदये भवती यथाऽऽस्ते, नारायणोऽपि तव हृत्कमले तथास्ते । नारायणस्त्वमपि नित्यविभू तथैव, तौ तिष्ठतां ममापि दयान्वितौ श्रीः ॥ She is with the Lord at all places. यथा वैकुण्ठनगरे यथा वै क्षीरसागरे । तथा मद्भवने तिष्ठ स्थिरं विष्णुना सह ॥ योगिनां हृदये नित्यं यथा तिष्ठसि विष्णुना । तथा मद्भवने तिष्ठ स्थिरं श्रीविष्णुना सह ॥ She is also the Self seated in the heart of all beings She is stated to be सर्वभूतान्तरस्था in the LH. So is not different from the Lord who also says He is the Self seated in the heart of all beings. अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः । BG(10-20). Thus, it is evident that She is identical with Narayana and can confer all that one may seek including liberation or mokSha. This is said in the LH as गत्यै नमोऽस्तु वरसद्गतिदायकायै। Further, it is to be noted that if one's accumulated karmas stand in the way of one progressing towards liberation in the form of the ᳚writing on the head᳚ (ललाटलिखिता रेखा) by of the creator Brahma, She, being the creator of every thing with name and form including Brahma, can alter the same and help in his progress. लिलेख निटिले विधिर्मम लिपिं विसृज्यान्तरं त्वया विलिखितव्यमेतदिति तत्फलप्राप्तये । तदन्तिकफलस्फुटं कमलवासिनि श्रीरिमां समर्पय समुद्रिकां सकलभाग्यसंसूचिकाम् ॥ (LH) Here, the word ᳚creator᳚ does not mean She has created something out of nothing, but only means She has evolved as everything. She has become Brahma the creator and Vishnu the protector also. सृष्टिकर्त्री ब्रह्मरूपा गोप्त्री गोविन्दरूपिणी। LS(114) Shri Vedanta Desika uses this idea in his Shri Hayagriva Stotram (verse 20). विलुप्तमूर्धन्यलिपिक्रमाणां सुरेन्द्रचूडापदलालितानाम् । त्वदङ्घ्रिराजीवरजःकणानां भूयान् प्रसदो मयि नाथ भूयात् ॥ The great acharya prays to the Lord that the pollen dust of His Lotus Feet should fall on his head so as to remove the letters written by Brahma at his birth. He indicates that even gods like Indra salute His feet with the same idea; that is; the dust of Lord's feet should fall on their heads and alter their fate as decreed by the scribbling of Brahma on their head. Lord Krishna gives the assurance to Arjuna in BG(18-52) that with his mind firmly fixed on Him he will cross over all difficulties on his spiritual path. मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि । The LH repeatedly asks for the fulfilment of the first two of the four goals (viz.) wealth and enjoyment of pleasures of life got from wealth. But wealth in the hands of one without discretion can have disastrous consequences. It can lead one away from the spiritual path and to his downfall. Our scriptures warn one of this and say that one who hoards wealth without sharing with the needy is indeed a thief and deserves punishment. BG(VII-XIV-89) यावद्भ्रियते जठरं तावत् स्वत्त्वं हि देहिनाम् । अधिकं योऽभिमन्येत स स्तेनो दण्डमर्हति ॥ Keeping this injunction in mind, the devotee asks for wisdom before seeking wealth and also asks Her to bless the heart with compassion to enable him to share the wealth liberally with others. विज्ञानवृद्धिं हृदये कुरु श्रीः सौभाग्यवृद्धिं हृदये कुरु श्रीः । दयासुवृष्टिं कुरुतां मयि श्रीः सुवर्णवृष्टिं कुरु मे करे श्रीः ॥ The end portion contains some significant requests. We saw that the LH repeatedly asks for good things of life, wisdom etc. But as stated earlier whatever is got by our own efforts or karma will be finite and so will not last for long. Our life will continue to have fluctuations. The better and wiser alternative is to make the Lord stay in our hearts for ever by having steadfast devotion to Him . Then all auspicious things will be with us for ever. So, the LH asks for श्रीशाङ्घ्रिभक्तिः । or devotion to the feet of the Lord first. श्रीशाङ्घ्रिभक्तिं हरिदास्यदास्यं प्रसन्नमन्त्रार्थदृढैकनिष्ठाम् । गुरोः स्मृतिं निर्मलबोधबुद्धिं प्रदेहि मातः परमं पदं श्रीः ॥ The saint Kulasekhara also asked - not for the three purushartas - dharma, artha and kama. He says that let events, good or bad, happen according to karmas he had done. He prays to the Lord to grant him unwavering devotion to His lotus like feet in this and in future births. (Mukundamala). नास्था धर्मे न वसुनिचये नैव कामोपभोगे यद्यद्भव्यं भवतु भगवन् पूर्वकर्मानुरूपम् । एतत्प्रार्थ्यं मम बहुमतं जन्मजन्मान्तरेऽपि त्वत्पादाम्भोरुहयुगगता निश्च्ला भक्तिरस्तु ॥ The Vishnu Purana says the same truth by stating that those who may be bereft of worldly possesions and so termed ᳚poor᳚ in the worldly sense are really rich if their hearts have the wealth of love for Shri Hari. The reason is that Shri Hari also stays in their hearts being tied with cords of love. सकलभुवनमध्ये निर्धनास्तेऽपि धन्या निवसति हृदि येषां श्रीहरेर्भक्तिरेका । हरिरपि निजलोकं सर्वथा तं विहाय प्रविशति हृदि तेषां भक्तिसूत्रोपनद्धः ॥ So, the prayer is to grant before other things, devotion to the feet of the Lord. Another prayer is to being a servant to the servants of Hari. Our scriptures repeatedly stress the importance of service to the devotees of the Lord. The sage Naradha says in his Bhakti Sutra (No: 39-42) that the company of the devotees of the Lord is difficult to obtain. It never fails to produce beneficial results. It is got by the grace of God only. Thers is no difference between the Lord and His devotees. So, one should strive to get it. महत्सङ्गस्तु दुर्लभोऽगम्योऽमोघश्च । लभ्यतेऽपि तत्कृपयैव । तस्मिंस्तत्जने भेदाभावात् । तदेव साध्यतां, तदेव साध्यताम् ॥ In Shrimad Bhagavatam we have the story of Lord's incarnation as Rishaba Deva. Before renouncing His kingdom and taking to the forests, He talks to His sons about the value of human life and how they should work for liberation. Though Rishaba Deva says He is an incarnation Himself, He advises His sons, not to surrender to Him, but to seek the company of devotees and serve them saying it is the doorway to liberation. महत्सेवां द्वारमाहुः विमुक्तेः । Coming from the mouth of the Lord, as an incarnation, it shows the immense value of service to the devotees of the Lord. The company of the devotees removes the impurities in the mind, brings calmness to the mind. More importantly it instils faith in the statements of the scriptures and acharyas known as shraddha. श्रद्धा।. Only one who is keenly interested, has controlled his senses and has shraddha can gain knowledge, says Krishna. BG(4-39). श्रद्धावान् लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः । One gets the qualifications required for acquiring vedantic knowledge. Shri Shankaracharya glorifies the association of the devotees in his Sivanandhalahari by saying it as great as the company of the Lord Himself. सामीप्यं शिवभक्ति-धुर्य-जनता-साङ्गत्य सम्भाषणे। Once the mind is clear of impurities like greed, anger etc., and also imbibed noble qualities from the association of the devotees, God sends him a suitable guru. The vedatic wisdom has necessarily to be obtained from the guru's mouth. तद्विज्ञानार्थं स गुरुमेवाभिगच्छेत् समित्पाणिः श्रोत्रियं ब्रह्मनिष्ठम् । MU(1-2-12). Krishna also advised Arjuna to serve men of wisdom and seek knowledge. BG(4-34). तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया । उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥ The guru's teachings remove the doubts that may be clouding the student's mind and his intellect becomes clear, said here as निर्मलबोधबुद्धिः । The upanishad says that a person endowed with discriminating intellect, has controlled his mind and has got concentration, reaches the end of the very very long road, that is known as samsara and reaches the supreme goal and becomes free from all bondages. This is known as liberation and said herein as परमं पदम् । highest abode of Vishnu or Brahman. विज्ञानसारथिर्यस्तु मनः प्रग्रहवान्नरः । सोऽध्वनः पारमाप्नोति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ KU(1-3-9) The word परमं पदम् । mentioned here is a well known name of the Lord VS(732). पदमनुत्तमम् एवम् पद्यते गम्यते मुमुक्षुभिरिति पदम् । यस्मादुत्कृष्टं नास्ति तदनुत्तमम् । It is the higest place or goal that is attained by the seekers of liberation. ᳚Attaining᳚ does not imply going to some far of place like Vaikunta or Kailasa. Liberation means understanding ones own true divine nature and abiding in it. This is said here as विष्णोः परमं पदम् । or the highest place of all-pervading Brahman, of the supreme Self. CONCLUSION. The end portion says the benefits one may get by reciting the LH. It assures that the Goddess Laxmi will fulfil the desires of Her devotee and look after him like Her son. There is a story in the Mahabharata to illustrate this. Balarama, the elder brother of Krishna, planned to get his sister Subhadra married to Duryodhana. In the mean time Arjuna happened to look at her and was captivated by her bewitching beauty. His mind was set on marrying her and wanted to talk about his wish to his friend Krishna. But he was worried at the same time that, if Krishna agreed to help him and took steps, it may create a rift between the brothers Krishna and Balarama. He was at his wit's end and wanted a way out the predicament. He prayed to sage Vyasa who promptly appeared before him. He put his problem before the sage and requested his help. The sage taught him LH and asked him to recite the stotram in the prescence of a lamp lighted with ghee and assured him that he will succeed in his endeavour. Arjuna followed the sage's advice, recited the LH with faith and married Subhadra in the end. It will be evident from what is said here that both the NH and LH are valuable hymns and like veritable mines of precious gems. An interested reader will be able to find more gems if he digs deep into them. The greater benefit will be, that by reciting them regularly, one will develop devotion to Divine Couple, Lord Narayana and Goddess Laksmi, and reap their abundant grace. Now follows the stotram LAXMI HRIDAYAM. ॥ ॐ तत्सत् ॥ अथ स्तोत्रम् । अस्य श्री आद्यादि श्रीमहालक्ष्मी-हृदय-स्तोत्र-महामन्त्रस्य भार्गव ऋषिः(शिरसि), अनुष्टुभादि नानाछन्दांसि (मुखे), आद्यादि-श्रीमहालक्ष्मी सहित नारायणो देवता (हृदये)॥ । ॐ बीजं, ह्रीं शक्तिः, ऐं कीलकम् । आद्यादि-श्रीमहालक्ष्मी-प्रसादसिद्ध्यर्थं जपे विनियोगः ॥ ओम् ॥ ``आद्यादि-श्रीमहालक्ष्मी देवतयै नमः'' हृदये, ``श्रीं बीजायै नमः'' गुह्ये, ``ह्रीं शक्त्यै नमः'' पादयोः, ``ऐं बलायै नमः'' मूर्धादि-पाद-पर्यन्तं विन्यसेत् ॥ ओम् श्रीं ह्रीं ऐं करतल-करपार्श्वयोः, श्रीं अङ्गुष्ठाभ्यां नमः, ह्रीं तर्जनीभ्यां नमः, ऐं मध्यमाभ्यां नमः, श्रीं अनामिकाभ्यां नमः, ह्रीं कनिष्टिकाभ्यां नमः, ऐं करतल करपृष्ठाभ्यां नमः ॥ ॐ हृदयाय नमः, ह्रीं शिरसे स्वाहा, ऐं शिखायै वषट्, श्रीं कवचाय हुम्, ह्रीं नेत्राभ्यां वौषट्, भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्बन्धः ॥ ॥ अथ ध्यानम् ॥ हस्तद्वयेन कमले धारयन्तीं स्वलीलया ॥ हार-नूपुर-संयुक्तां महालक्ष्मीं विचिन्तयेत् ॥ कौशेय-पीतवसनामरविन्दनेत्राम् पद्मद्वयाभय-वरोद्यत-पद्महस्ताम् । उद्यच्छतार्क-सदृशां परमाङ्क-संस्थां ध्यायेत् विधीशनत-पादयुगां जनित्रीम् ॥ ॥श्रीलक्ष्मी-कमलधारिण्यै सिंहवाहिन्यै स्वाहा ॥ पीतवस्त्रां सुवर्णाङ्गीं पद्महस्त-द्वयान्विताम् । लक्ष्मीं ध्यात्वेति मन्त्रेण स भवेत् पृथिवीपतिः ॥ मातुलङ्ग-गदाखेटे पाणौ पात्रञ्च बिभ्रती । वागलिङ्गञ्च मानञ्च बिभ्रती नृपमूर्धनि ॥ । ॐ श्रीं ह्रीं ऐम् । वन्दे लक्ष्मीं परशिवमयीं शुद्धजाम्बूनदाभां तेजोरूपां कनक-वसनां सर्वभूषोज्ज्वलाङ्गीम् । बीजापूरं कनक-कलशं हेमपद्मं दधानाम् आद्यां शक्तिं सकलजननीं विष्णु-वामाङ्कसंस्थाम् ॥ १॥ श्रीमत्सौभाग्यजननीं स्तौमि लक्ष्मीं सनातनीम् । सर्वकाम-फलावाप्ति-साधनैक-सुखावहाम् ॥ २॥ स्मरामि नित्यं देवेशि त्वया प्रेरितमानसः । त्वदाज्ञां शिरसा धृत्वा भजामि परमेश्वरीम् ॥ ३॥ समस्त-सम्पत्सुखदां महाश्रियं समस्त-कल्याणकरीं महाश्रियम् । समस्त-सौभाग्यकरीं महाश्रियं भजाम्यहं ज्ञानकरीं महाश्रियम् ॥ ४॥ विज्ञानसम्पत्सुखदां महाश्रियं विचित्र-वाग्भूतिकरीं मनोहराम् । अनन्त-सौभाग्य-सुखप्रदायिनीं नमाम्यहं भूतिकरीं हरिप्रियाम् ॥ ५॥ समस्त-भूतान्तरसंस्थिता त्वं समस्त-भक्तेश्श्वरि विश्वरूपे । तन्नास्ति यत्त्वद्व्यतिरिक्तवस्तु त्वत्पादपद्मं प्रणमाम्यहं श्रीः ॥ ६॥ दारिद्र्य-दुःखौघ-तमोऽपहन्त्रि त्वत्-पादपद्मं मयि सन्निधत्स्व । दीनार्ति-विच्छेदन-हेतुभूतैः कृपाकटाक्षैरभिषिञ्च मां श्रीः ॥ ७॥ विष्णु-स्तुतिपरां लक्ष्मीं स्वर्णवर्णां स्तुति-प्रियाम् । वरदाभयदां देवीं वन्दे त्वां कमलेक्षणे ॥ ८॥ अम्ब प्रसीद करुणा-परिपूर्ण-दृष्ट्या मां त्वत्कृपाद्रविणगेहमिमं कुरुष्व । आलोकय प्रणत-हृद्गत-शोकहन्त्रि त्वत्पाद-पद्मयुगलं प्रणमाम्यहं श्रीः ॥ ९॥ शान्त्यै नमोऽस्तु शरणागत-रक्षणायै कान्त्यै नमोऽस्तु कमनीय-गुणाश्रयायै । क्षान्त्यै नमोऽस्तु दुरितक्षय-कारणायै धात्र्यै नमोऽस्तु धन-धान्य-समृद्धिदायै ॥ १०॥ शक्त्यै नमोऽस्तु शशिशेखर-संस्थितायै रत्यै नमोऽस्तु रजनीकर-सोदरायै । भक्त्यै नमोऽस्तु भवसागर-तारकायै मत्यै नमोऽस्तु मधुसूदन-वल्लभायै ॥ ११॥ लक्ष्म्यै नमोऽस्तु शुभ-लक्षण-लक्षितायै सिद्ध्यै नमोऽस्तु सुर-सिद्ध-सुपूजितायै । धृत्यै नमोऽस्तु मम दुर्गति-भञ्जनायै गत्यै नमोऽस्तु वरसद्गति-दायकायै ॥ १२॥ देव्यै नमोऽस्तु दिवि देवगणार्चितायै भूत्यै नमोऽस्तु भुवनार्ति-विनाशनायै । शान्त्यै नमोऽस्तु धरणीधर-वल्लभायै पुष्ट्यै नमोऽस्तु पुरुषोत्तम-वल्लभायै ॥ १३॥ सुतीव्र-दारिद्र्य-तमोऽपहन्त्र्यै नमोऽस्तु ते सर्व-भयापहन्त्र्यै । श्रीविष्णु-वक्षःस्थल-संस्थितायै नमो नमः सर्व-विभूति-दायै ॥ १४॥ जयतु जयतु लक्ष्मीः लक्षणालङ्कृताङ्गी जयतु जयतु पद्मा पद्मसद्माभिवन्द्या । जयतु जयतु विद्या विष्णु-वामाङ्क-संस्था जयतु जयतु सम्यक् सर्व-सम्पत्करी श्रीः ॥ १५॥ जयतु जयतु देवी देवसङ्घाभिपूज्या जयतु जयतु भद्रा भार्गवी भाग्यरूपा । जयतु जयतु नित्या निर्मलज्ञानवेद्या जयतु जयतु सत्या सर्वभूतान्तरस्था ॥ १६॥ जयतु जयतु रम्या रत्नगर्भान्तरस्था जयतु जयतु शुद्धा शुद्धजाम्बूनदाभा । जयतु जयतु कान्ता कान्तिमद्भासिताङ्गी जयतु जयतु शान्ता शीघ्रमागच्छ सौम्ये ॥ १७॥ यस्याः कलायाः कमलोद्भवाद्या रुद्राश्च शक्रप्रमुखाश्च देवाः । जीवन्ति सर्वेऽपि सशक्तयस्ते प्रभुत्वमाप्ताः परमायुषस्ते ॥ १८॥ ॥ मुखबीजम् ॥ ॐ-ह्रां-ह्रीं-अं-आं-यं-दुं-लं-वम् ॥ लिलेख निटिले विधिर्मम लिपिं विसृज्यान्तरं त्वया विलिखितव्यमेतदिति तत्फलप्राप्तये । तदन्तिकफलस्फुटं कमलवासिनि श्रीरिमां समर्पय स्वमुद्रिकां सकलभाग्यसंसूचिकाम् ॥ १९॥ ॥ पादबीजम् ॥ ॐ-अं-आं-ईं-एं-ऐं-कं-लं-रं ॥ कलया ते यथा देवि जीवन्ति सचराचराः । तथा सम्पत्करी लक्ष्मि सर्वदा सम्प्रसीद मे ॥ २०॥ यथा विष्णुर्ध्रुवं नित्यं स्वकलां संन्यवेशयत् । तथैव स्वकलां लक्ष्मि मयि सम्यक् समर्पय ॥ २१॥ सर्वसौख्यप्रदे देवि भक्तानामभयप्रदे । अचलां कुरु यत्नेन कलां मयि निवेशिताम् ॥ २२॥ मुदास्तां मत्फाले परमपदलक्ष्मीः स्फुटकला सदा वैकुण्ठश्रीर्निवसतु कला मे नयनयोः । वसेत्सत्ये लोके मम वचसि लक्ष्मीर्वरकला श्रियश्वेतद्वीपे निवसतु कला मे स्व-करयोः ॥ २३॥ ॥ नेत्रबीजम् ॥ ॐ-घ्रां-घ्रीं-घ्रें-घ्रैं-घ्रों-घ्रौं-घ्रं-घ्रः ॥ तावन्नित्यं ममाङ्गेषु क्षीराब्धौ श्रीकला वसेत् । सूर्याचन्द्रमसौ यावद्यावल्लक्ष्मीपतिः श्रियौ ॥ २४॥ सर्वमङ्गलसम्पूर्णा सर्वैश्वर्यसमन्विता । आद्याऽऽदिश्रीर्महालक्ष्मीस्त्वत्कला मयि तिष्ठतु ॥ २५॥ अज्ञानतिमिरं हन्तुं शुद्धज्ञानप्रकाशिका । सर्वैश्वर्यप्रदा मेऽस्तु त्वत्कला मयि संस्थिता ॥ २६॥ अलक्ष्मीं हरतु क्षिप्रं तमः सूर्यप्रभा यथा । वितनोतु मम श्रेयस्त्वत्कला मयि संस्थिता ॥ २७॥ ऐश्वर्यमङ्गलोत्पत्तिः त्वत्कलायां निधीयते । मयि तस्मात्कृतार्थोऽस्मि पात्रमस्मि स्थितेस्तव ॥ २८॥ भवदावेशभाग्यार्हो भाग्यवानस्मि भार्गवि । त्वत्प्रसादात्पवित्रोऽहं लोकमातर्नमोऽस्तु ते ॥ २९॥ पुनासि मां त्वत्कलयैव यस्मात् अतस्समागच्छ ममाग्रतस्त्वम् । परं पदं श्रीर्भव सुप्रसन्ना मय्यच्युतेन प्रविशादिलक्ष्मीः ॥ ३०॥ श्रीवैकुण्ठस्थिते लक्ष्मि समागच्छ ममाग्रतः । नारायणेन सह मां कृपादृष्ट्याऽवलोकय ॥ ३१॥ सत्यलोकस्थिते लक्ष्मि त्वं ममागच्छ सन्निधिम् । वासुदेवेन सहिता प्रसीद वरदा भव ॥ ३२॥ श्वेतद्वीपस्थिते लक्ष्मि शीघ्रमागच्छ सुव्रते । विष्णुना सहिता देवि जगन्मातः प्रसीद मे ॥ ३३॥ क्षीराम्बुधिस्थिते लक्ष्मि समागच्छ समाधवे । त्वत्कृपादृष्टिसुधया सततं मां विलोकय ॥ ३४॥ रत्नगर्भस्थिते लक्ष्मि परिपूर्णहिरण्मयि । समागच्छ समागच्छ स्थित्वाऽऽशु पुरतो मम ॥ ३५॥ स्थिरा भव महालक्ष्मि निश्चला भव निर्मले । प्रसन्नकमले देवि प्रसन्नहृदया भव ॥ ३६॥ श्रीधरे श्रीमहालक्ष्मि त्वदन्तःस्थं महानिधिम् । शीघ्रमुद्धृत्य पुरतः प्रदर्शय समर्पय ॥ ३७॥ वसुन्धरे श्रीवसुधे वसुदोग्ध्रि कृपामयि । त्वत्कुक्षिगतसर्वस्वं शीघ्रं मे सम्प्रदर्शय ॥ ३८॥ विष्णुप्रिये रत्नगर्भे समस्तफलदे शिवे । त्वद्गर्भगतहेमादीन् सम्प्रदर्शय दर्शय ॥ ३९॥ रसातलगते लक्ष्मि शीघ्रमागच्छ मे पुरः । न जाने परमं रूपं मातर्मे सम्प्रदर्शय ॥ ४०॥ आविर्भव मनोवेगात् शीघ्रमागच्छ मे पुरः । मा वत्स भैरिहेत्युक्त्वा कामं गौरिव रक्ष माम् ॥ ४१॥ देवि शीघ्रं समागच्छ धरणीगर्भसंस्थिते । मातस्त्वद्भृत्यभृत्योऽहं मृगये त्वां कुतूहलात् ॥ ४२॥ उत्तिष्ठ जागृहि त्वं मे समुत्तिष्ठ सुजागृहि । अक्षयान् हेमकलशान् सुवर्णेन सुपूरितान् ॥ ४३॥ निक्षेपान्मे समाकृष्य समुद्धृत्य ममाग्रतः । समुन्नतानना भूत्वा सम्यग्धेहि धरातलात् ॥ ४४॥ मत्सन्निधिं समागच्छ मदाहितकृपारसात् । प्रसीद श्रेयसां दोग्ध्रि लक्ष्मि मे नयनाग्रतः ॥ ४५॥ अत्रोपविश्य लक्ष्मि त्वं स्थिरा भव हिरण्मयी । सुस्थिरा भव सम्प्रीत्या प्रसन्ना वरदा भव ॥ ४६॥ आनीतांस्तु त्वया देवि निधीन्मे सम्प्रदर्शय । अद्य क्षणेन सहसा दत्त्वा संरक्ष मां सदा ॥ ४७॥ मयि तिष्ठ तथा नित्यं यथेन्द्रादिषु तिष्ठसि । अभयं कुरु मे देवि महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते ॥ ४८॥ समागच्छ महालक्ष्मि शुद्धजाम्बूनद-स्थिते । प्रसीद पुरतः स्थित्वा प्रणतं मां विलोकय ॥ ४९॥ लक्ष्मीर्भुवं गता भासि यत्र यत्र हिरण्मयी । तत्र तत्र स्थिता त्वं मे तव रूपं प्रदर्शय ॥ ५०॥ क्रीडन्ती बहुधा भूमौ परिपूर्णकृपा मयि । मम मूर्धनि ते हस्तमविलम्बितमर्पय ॥ ५१॥ फलद्भाग्योदये लक्ष्मि समस्तपुरवासिनि । प्रसीद मे महालक्ष्मि परिपूर्णमनोरथे ॥ ५२॥ अयोध्यादिषु सर्वेषु नगरेषु समास्थिते । विभवैर्विविधैर्युक्तैः समागच्छ मुदान्विते ॥ ५३॥ समागच्छ समागच्छ ममाग्रे भव सुस्थिरा । करुणारसनिष्यन्दनेत्रद्वयविशालिनि ॥ ५४॥ सन्निधत्स्व महालक्ष्मि त्वत्पाणिं मम मस्तके । करुणासुधया मां त्वमभिषिच्य स्थिरं कुरु ॥ ५५॥ सर्वराजगृहे लक्ष्मि समागच्छ बलान्विते । स्थित्वाऽऽशु पुरतो मेऽद्य प्रसादेनाभयं कुरु ॥ ५६॥ सादरं मस्तके हस्तं मम त्वं कृपयाऽर्पय । सर्वराजस्थिते लक्ष्मि त्वत्कला मयि तिष्ठतु ॥ ५७॥ आद्यादि श्रीर्महालक्ष्मि विष्णुवामाङ्कसंस्थिते । प्रत्यक्षं कुरु मे रूपं रक्ष मां शरणागतम् ॥ ५८॥ प्रसीद मे महालक्ष्मि सुप्रसीद महाशिवे । अचला भव सुप्रीता सुस्थिरा भव मद्गृहे ॥ ५९॥ यावत्तिष्ठन्ति वेदाश्च यावच्चन्द्र-दिवाकरौ । यावद्विष्णुश्च यावत्त्वं तावत्कुरु कृपां मयि ॥ ६०॥ चान्द्री कला यथा शुक्ले वर्धते सा दिने दिने । तथा दया ते मय्येव वर्धतामभिवर्धताम् ॥ ६१॥ यथा वैकुण्ठनगरे यथा वै क्षीरसागरे । तथा मद्भवने तिष्ठ स्थिरं श्रीविष्णुना सह ॥ ६२॥ योगिनां हृदये नित्यं यथा तिष्ठसि विष्णुना । तथा मद्भवने तिष्ठ स्थिरं श्रीविष्णुना सह ॥ ६३॥ नारायणस्य हृदये भवती यथाऽऽस्ते नारायणोऽपि तव हृत्कमले यथाऽऽस्ते । नारायणस्त्वमपि नित्यविभू तथैव तौ तिष्ठतां हृदि ममापि दयान्वितौ श्रीः ॥ ६४॥ विज्ञानवृद्धिं हृदये कुरु श्रीः सौभाग्यवृद्धिं कुरु मे गृहे श्रीः । दयासुवृद्धिं कुरुतां मयि श्रीः सुवर्णवृद्धिं कुरु मे गृहे श्रीः ॥ ६५॥ न मां त्यजेथाः श्रितकल्पवल्लि सद्भक्ति-चिन्तामणि-कामधेनो । न मां त्यजेथा भव सुप्रसन्ने गृहे कलत्रेषु च पुत्रवर्गे ॥ ६६॥ ॥ कुक्षिबीजम् ॥ ॐ-अं-आं-ईं-एं-ऐं ॥ आद्यादिमाये त्वमजाण्डबीजं त्वमेव साकार-निराकृती त्वम् । त्वया धृताश्चाब्जभवाण्डसङ्घाश्चित्रं चरित्रं तव देवि विष्णोः ॥ ६७॥ ब्रह्मरुद्रादयो देवा वेदाश्चापि न शक्नुयुः । महिमानं तव स्तोतुं मन्दोऽहं शक्नुयां कथम् ॥ ६८॥ अम्ब त्वद्वत्सवाक्यानि सूक्तासूक्तानि यानि च । तानि स्वीकुरु सर्वज्ञे दयालुत्वेन सादरम् ॥ ६९॥ भवन्तं शरणं गत्वा कृतार्थाः स्युः पुरातनाः । इति सञ्चिन्त्य मनसा त्वामहं शरणं व्रजे ॥ ७०॥ अनन्ता नित्यसुखिनः त्वद्भक्तास्त्वत्परायणाः । इति वेदप्रमाणाद्धि देवि त्वां शरणं व्रजे ॥ ७१॥ तव प्रतिज्ञा मद्भक्ता न नश्यन्तीत्यपि क्वचित् । इति सञ्चिन्त्य सञ्चिन्त्य प्राणान् सन्धारयाम्यहम् ॥ ७२॥ त्वदधीनस्त्वहं मातः त्वत्कृपा मयि विद्यते । यावत्सम्पूर्णकामः स्यां तावद्देहि दयानिधे ॥ ७३॥ क्षणमात्रं न शक्नोमि जीवितुं त्वत्कृपां विना । न हि जीवन्ति जलजा जलं त्यक्त्वा जलाश्रयाः ॥ ७४॥ यथा हि पुत्रवात्सल्यात् जननी प्रस्नुतस्तनी । वत्सं त्वरितमागत्य सम्प्रीणयति वत्सला ॥ ७५॥ यदि स्यां तव पुत्रोऽहं माता त्वं यदि मामकी । दयापयोधर-स्तन्य-सुधाभिरभिषिञ्च माम् ॥ ७६॥ मृग्यो न गुणलेशोऽपि मयि दोषैक-मन्दिरे । पांसूनां वृष्टिबिन्दूनां दोषाणां च न मे मतिः ॥ ७७॥ पापिनामहमेकाग्रो दयालूनां त्वमग्रणीः । दयनीयो मदन्योऽस्ति तव कोऽत्र जगत्त्रये ॥ ७८॥ विधिनाहं न सृष्टश्चेत् न स्यात्तव दयालुता । आमयो वा न सृष्टश्चेदौषधस्य वृथोदयः ॥ ७९॥ कृपा मदग्रजा किं ते अहं किं वा तदग्रजः । विचार्य देहि मे वित्तं तव देवि दयानिधे ॥ ८०॥ माता पिता त्वं गुरुः सद्गतिः श्रीः त्वमेव सञ्जीवनहेतुभूता । अन्यं न मन्ये जगदेकनाथे त्वमेव सर्वं मम देवि सत्यम् ॥ ८१॥ ॥ हृदय बीजम् ॥ ॐ-घ्रां-घ्रीं-घ्रूं-घ्रें-घ्रों-घ्रः-हुं फट् कुरु कुरु स्वाहा ॥ आद्यादिलक्ष्मीर्भव सुप्रसन्ना विशुद्धविज्ञानसुखैकदोग्ध्रि । अज्ञानहन्त्री त्रिगुणातिरिक्ता प्रज्ञाननेत्री भव सुप्रसन्ना ॥ ८२॥ अशेषवाग्जाड्य-मलापहन्त्री नवं नवं सुष्टु सुवाक्यदायिनी । ममैव जिह्वाग्रसुरङ्गवर्तिनी भव प्रसन्ना वदने च मे श्रीः ॥ ८३॥ समस्तसम्पत्सु विराजमाना समस्ततेजस्सु विभासमाना । विष्णुप्रिये त्वं भव दीप्यमाना वाग्देवता मे नयने प्रसन्ना ॥ ८४॥ सर्वप्रदर्शे सकलार्थदे त्वं प्रभासुलावण्यदयाप्रदोग्ध्रि । सुवर्णदे त्वं सुमुखी भव श्रीर्हिरण्मयी मे नयने प्रसन्ना ॥ ८५॥ सर्वार्थदा सर्वजगत्प्रसूतिः सर्वेश्वरी सर्वभयापहन्त्री । सर्वोन्नता त्वं सुमुखी च नः श्रीर्हिरण्मयी मे भव सुप्रसन्ना ॥ ८६॥ समस्त-विघ्नौघ-विनाशकारिणी समस्त-भक्तोद्धरणे विचक्षणा । अनन्तसम्मोद-सुखप्रदायिनी हिरण्मयी मे नयने प्रसन्ना ॥ ८७॥ देवि प्रसीद दयनीयतमाय मह्यं देवाधिनाथ-भव-देवगणाभिवन्द्ये । मातस्तथैव भव सन्निहिता दृशोर्मे पत्या समं मम मुखे भव सुप्रसन्ना ॥ ८८॥ मा वत्स भैरभयदानकरोऽर्पितस्ते मौलौ ममेति मयि दीनदयानुकम्पे । मातः समर्पय मुदा करुणाकटाक्षं माङ्गल्यबीजमिह नः सृज जन्म मातः ॥ ८९॥ ॥ कण्ठबीजम् ॥ ॐ-श्रां-श्रीं-श्रूं-श्रैं-श्रौं-श्रं-श्राः ॥ कटाक्ष इह कामधुक् तव मनस्तु चिन्तामणिः करः सुरतरुः सदा नवनिधिस्त्वमेवेन्दिरे । भवेत्तव दयारसो मम रसायनं चान्वहं मुखं तव कलानिधिर्विविध-वाञ्छितार्थप्रदम् ॥ ९०॥ यथा रसस्पर्शनतोऽयसोऽपि सुवर्णता स्यात्कमले तथा ते । कटाक्षसंस्पर्शनतो जनानाममङ्गलानामपि मङ्गलत्वम् ॥ ९१॥ देहीति नास्तीति वचः प्रवेशाद् भीतो रमे त्वां शरणं प्रपद्ये । अतः सदास्मिन्नभयप्रदा त्वं सहैव पत्या मयि सन्निधेहि ॥ ९२॥ कल्पद्रुमेण मणिना सहिता सुरम्या श्रीस्ते कला मयि रसेन रसायनेन । आस्तामतो मम च दृक्करपाणिपाद- स्पृष्ट्याः सुवर्णवपुषः स्थिरजङ्गमाः स्युः ॥ ९३॥ आद्यादिविष्णोः स्थिरधर्मपत्नी त्वमेव पत्या मम सन्निधेहि । आद्यादिलक्ष्मि त्वदनुग्रहेण पदे पदे मे निधिदर्शनं स्यात् ॥ ९४॥ आद्यादिलक्ष्मीहृदयं पठेद्यः स राज्यलक्ष्मीमचलां तनोति । महादरिद्रोऽपि भवेद्धनाढयः तदन्वये श्रीः स्थिरतां प्रयाति ॥ ९५॥ यस्य स्मरणमात्रेण तुष्टा स्याद्विष्णुवल्लभा । तस्याभीष्टं ददत्याशु तं पालयति पुत्रवत् ॥ ९६॥ इदं रहस्यं हृदयं सर्वकामफलप्रदम् । जपः पञ्चसहस्रं तु पुरश्चरणमुच्यते ॥ ९७॥ त्रिकालमेककालं वा नरो भक्तिसमन्वितः । यः पठेत् श‍ृणुयाद्वापि स याति परमां श्रियम् ॥ ९८॥ महालक्ष्मीं समुद्दिश्य निशि भार्गववासरे । इदं श्रीहृदयं जप्त्वा पञ्चवारं धनी भवेत् ॥ ९९॥ अनेन हृदयेनान्नं गर्भिण्या अभिमन्त्रितम् । ददाति तत्कुले पुत्रो जायते श्रीपतिः स्वयम् ॥ १००॥ नरेणाप्यथवा नार्या लक्ष्मीहृदयमन्त्रिते । जले पीते च तद्वंशे मन्दभाग्यो न जायते ॥ १०१॥ य आश्वयुङ्मासि च शुक्लपक्षे रमोत्सवे सन्निहिते च भक्त्या । पठेत्तथैकोत्तरवारवृद्ध्या लभेत्स सौवर्णमयीं सुवृष्टिम् ॥ १०२॥ य एकभक्त्याऽन्वहमेकवर्षं विशुद्धधीः सप्ततिवारजापी । स मन्दभाग्योऽपि रमाकटाक्षात् भवेत्सहस्राक्षशताधिकश्रीः ॥ १०३॥ श्रीशांघ्रिभक्तिं हरिदासदास्यं प्रपन्नमन्त्रार्थदृढैकनिष्ठाम् । गुरोः स्मृतिं निर्मलबोधबुद्धिं प्रदेहि मातः परमं पदं श्रीः ॥ १०४॥ पृथ्वीपतित्वं पुरुषोत्तमत्वं विभूतिवासं विविधार्थसिद्धिम् । सम्पूर्णकीर्तिं बहुवर्षभोगं प्रदेहि मे देवि पुनःपुनस्त्वम् ॥ १०५॥ वादार्थसिद्धिं बहुलोकवश्यं वयःस्थिरत्वं ललनासु भोगम् । पौत्रादिलब्धिं सकलार्थसिद्धिं प्रदेहि मे भार्गवि जन्मजन्मनि ॥ १०६॥ सुवर्णवृद्धिं कुरु मे गृहे श्रीः विभूतिवृद्धिं कुरू मे गृहे श्रीः । कल्याणवृद्धिं कुरु मे गृहे श्रीः विभूतिवृद्धिं कुरु मे गृहे श्रीः ॥ १०७॥ ॥ शिरो बीजम् ॥ ॐ-यं-हं-कं-लं- वं-श्रीं ॥ ध्यायेल्लक्ष्मीं प्रहसितमुखीं कोटिबालार्कभासां विद्युद्वर्णाम्बरवरधरां भूषणाढ्यां सुशोभाम् । बीजापूरं सरसिजयुगं बिभ्रतीं स्वर्णपात्रं भर्त्रायुक्तां मुहुरभयदां मह्यमप्यच्युतश्रीः ॥ १०८॥ ॥ इति श्रीअथर्वणरहस्ये लक्ष्मीहृदयस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥ This should be chanted together with Narayanahridayastotram for greater benefits. Proofread by Ravin Bhalekar ravibhalekar@hotmail.com, Proofreading and commentary by N.Balasubramanian Proofread by PSA Easwaran % Text title : lakShmIhRidaya stotram % File name : laxmiihridaya.itx % itxtitle : lakShmIhRidayastotram athavA AdyAdi shrImahAlakShmIhRidayastotram | % engtitle : lakShmIhRidaya stotram % Category : hRidaya, devii, lakShmI, devI % Location : doc_devii % Sublocation : devii % SubDeity : lakShmI % Author : Traditional % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Transliterated by : Ravin Bhalekar ravibhalekar at hotmail.com % Proofread by : Ravin Bhalekar ravibhalekar at hotmail.com, N.Balasubramanian, PSA Easwaran % Translated by : N.Balasubramanian % Description-comments : should be used with nArAyaNahRidayam % Indexextra : (manuscript, Meanings, Hindi, nArAyaNahRidayam) % Latest update : November 06, 2004, March 14, 2021 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % Site access : https://sanskritdocuments.org

śrīlakṣmīhṛdayastotram ādyādi śrīmahālakṣmīhṛdayastotram | | śrīgaṇeśāya namaḥ | | hariḥ oṃ | INTRODUCTION:- The following abbreviations are used in the comments that follow. 1- Narayana Hridayam - NH. (2) Laxmi Hridayam - LH (3) Vishnu Sahasranama with the commentary of Shri Shankaracharya - VS. (4) Bhagavad Gita - BG. (5) Shrimad Bhagavatham - BH (6) Lalitha Sahasranamam - LS. (7) Vivekachudamani of Shri Shankaracharya - VC. (8) Katha Upanishad - KU. (9) Mundaka Upanishad - MU LH:- Laxmi Hridayam stotram is unique in that it is coupled with another stotram Narayana Hridayam to form a pair. They are found in the Atharva Rahasyam. They were given out by sage Bhargava. The final part of NH says that NH is to be recited first, to be followed by the recital of Laxmi Hridayam and again the recital of theNH. This is not to be recited separately as a single piece. This is to stress the fact that Lord Narayana and Laxmi are indeed one though spoken of as two different deities. NH and LH belong to the category of stotram stotram . The appellation stotram, stuti and stavam all describe a hymn only. stavaḥ stotraṃ nutiḥ stutiḥ | says Amara, the Sanskrit lexicon. They all narrate the qualities of a deity. guṇasaṅkīrtanam is stotram, says Shri Shankaracharya in his commentary to Vishnu Sahasranama. NARAYANA HRIDAYAM AND LAXMI HRIDAYAM:- Narayana Hridayam (NH) and Laxmi Hridayam (LH) form a pair of very valuable and sacred hymns. NH is the shorter one. It consists of only 37 verses. LH is longer and consists of 108 verses. The word (hṛdayam) hridayam is popularly taken to mean the heart. The word also is used to mean secret, true or divine knowledge. Being hymns found in the Veda the Narayana Hridayam and Laxmi Hridayam Stotras are highly efficacious. They also contain recondite vedantic truths which may be found in the upanishads, puranas, Bhagavad Gita etc. These truths are also to be seen in other stotras and in the hymns of later acharyas. lakṣmīhṛdayake stotre sarvamanyat prakāśitam | (NH - 33). So, to describe them as hridayam is very apt. They are, therefore, very precious. For these reasons they are considered very sacred and therefore secret - not to be easily given out. gopyametatsadā kuryāt na sarvatra prakāśayet| says Narayana Hridayam (34) in its later part. Because of this restriction these stotras were handed down from a worthy guru to deserving disciples only. They were not freely available like Vishnu Sahasranamam. Only some noteworthy features of this LH stotram could be mentioned in this brief introduction. The reader is requested to read the comments given to the NH (that is available in this site under the headimg VISHNU). to get a complete picture of the two stotras that are linked together. LH:- The first fifteen verses praise Laxmi Devi and offer salutations to Her. Since She is the mother of all creation, She can bless the devotee with all material wealth. But, She is inseparable from the Lord. This is said by saying that one is within the other. nārāyaṇasya hṛdaye bhavatī yathā''ste, nārāyaṇo'pi tava hṛtkamale tathāste | nārāyaṇastvamapi nityavibhū tathaiva, tau tiṣṭhatāṃ mamāpi dayānvitau śrīḥ || She is with the Lord at all places. yathā vaikuṇṭhanagare yathā vai kṣīrasāgare | tathā madbhavane tiṣṭha sthiraṃ viṣṇunā saha || yogināṃ hṛdaye nityaṃ yathā tiṣṭhasi viṣṇunā | tathā madbhavane tiṣṭha sthiraṃ śrīviṣṇunā saha || She is also the Self seated in the heart of all beings She is stated to be sarvabhūtāntarasthā in the LH. So is not different from the Lord who also says He is the Self seated in the heart of all beings. ahamātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥ | BG(10-20). Thus, it is evident that She is identical with Narayana and can confer all that one may seek including liberation or mokSha. This is said in the LH as gatyai namo'stu varasadgatidāyakāyai| Further, it is to be noted that if one's accumulated karmas stand in the way of one progressing towards liberation in the form of the ᳚writing on the head᳚ (lalāṭalikhitā rekhā) by of the creator Brahma, She, being the creator of every thing with name and form including Brahma, can alter the same and help in his progress. lilekha niṭile vidhirmama lipiṃ visṛjyāntaraṃ tvayā vilikhitavyametaditi tatphalaprāptaye | tadantikaphalasphuṭaṃ kamalavāsini śrīrimāṃ samarpaya samudrikāṃ sakalabhāgyasaṃsūcikām || (LH) Here, the word ᳚creator᳚ does not mean She has created something out of nothing, but only means She has evolved as everything. She has become Brahma the creator and Vishnu the protector also. sṛṣṭikartrī brahmarūpā goptrī govindarūpiṇī| LS(114) Shri Vedanta Desika uses this idea in his Shri Hayagriva Stotram (verse 20). viluptamūrdhanyalipikramāṇāṃ surendracūḍāpadalālitānām | tvadaṅghrirājīvarajaḥkaṇānāṃ bhūyān prasado mayi nātha bhūyāt || The great acharya prays to the Lord that the pollen dust of His Lotus Feet should fall on his head so as to remove the letters written by Brahma at his birth. He indicates that even gods like Indra salute His feet with the same idea; that is; the dust of Lord's feet should fall on their heads and alter their fate as decreed by the scribbling of Brahma on their head. Lord Krishna gives the assurance to Arjuna in BG(18-52) that with his mind firmly fixed on Him he will cross over all difficulties on his spiritual path. maccittaḥ sarvadurgāṇi matprasādāttariṣyasi | The LH repeatedly asks for the fulfilment of the first two of the four goals (viz.) wealth and enjoyment of pleasures of life got from wealth. But wealth in the hands of one without discretion can have disastrous consequences. It can lead one away from the spiritual path and to his downfall. Our scriptures warn one of this and say that one who hoards wealth without sharing with the needy is indeed a thief and deserves punishment. BG(VII-XIV-89) yāvadbhriyate jaṭharaṃ tāvat svattvaṃ hi dehinām | adhikaṃ yo'bhimanyeta sa steno daṇḍamarhati || Keeping this injunction in mind, the devotee asks for wisdom before seeking wealth and also asks Her to bless the heart with compassion to enable him to share the wealth liberally with others. vijñānavṛddhiṃ hṛdaye kuru śrīḥ saubhāgyavṛddhiṃ hṛdaye kuru śrīḥ | dayāsuvṛṣṭiṃ kurutāṃ mayi śrīḥ suvarṇavṛṣṭiṃ kuru me kare śrīḥ || The end portion contains some significant requests. We saw that the LH repeatedly asks for good things of life, wisdom etc. But as stated earlier whatever is got by our own efforts or karma will be finite and so will not last for long. Our life will continue to have fluctuations. The better and wiser alternative is to make the Lord stay in our hearts for ever by having steadfast devotion to Him . Then all auspicious things will be with us for ever. So, the LH asks for śrīśāṅghribhaktiḥ | or devotion to the feet of the Lord first. śrīśāṅghribhaktiṃ haridāsyadāsyaṃ prasannamantrārthadṛḍhaikaniṣṭhām | guroḥ smṛtiṃ nirmalabodhabuddhiṃ pradehi mātaḥ paramaṃ padaṃ śrīḥ || The saint Kulasekhara also asked - not for the three purushartas - dharma, artha and kama. He says that let events, good or bad, happen according to karmas he had done. He prays to the Lord to grant him unwavering devotion to His lotus like feet in this and in future births. (Mukundamala). nāsthā dharme na vasunicaye naiva kāmopabhoge yadyadbhavyaṃ bhavatu bhagavan pūrvakarmānurūpam | etatprārthyaṃ mama bahumataṃ janmajanmāntare'pi tvatpādāmbhoruhayugagatā niśclā bhaktirastu || The Vishnu Purana says the same truth by stating that those who may be bereft of worldly possesions and so termed ᳚poor᳚ in the worldly sense are really rich if their hearts have the wealth of love for Shri Hari. The reason is that Shri Hari also stays in their hearts being tied with cords of love. sakalabhuvanamadhye nirdhanāste'pi dhanyā nivasati hṛdi yeṣāṃ śrīharerbhaktirekā | harirapi nijalokaṃ sarvathā taṃ vihāya praviśati hṛdi teṣāṃ bhaktisūtropanaddhaḥ || So, the prayer is to grant before other things, devotion to the feet of the Lord. Another prayer is to being a servant to the servants of Hari. Our scriptures repeatedly stress the importance of service to the devotees of the Lord. The sage Naradha says in his Bhakti Sutra (No: 39-42) that the company of the devotees of the Lord is difficult to obtain. It never fails to produce beneficial results. It is got by the grace of God only. Thers is no difference between the Lord and His devotees. So, one should strive to get it. mahatsaṅgastu durlabho'gamyo'moghaśca | labhyate'pi tatkṛpayaiva | tasmiṃstatjane bhedābhāvāt | tadeva sādhyatāṃ, tadeva sādhyatām || In Shrimad Bhagavatam we have the story of Lord's incarnation as Rishaba Deva. Before renouncing His kingdom and taking to the forests, He talks to His sons about the value of human life and how they should work for liberation. Though Rishaba Deva says He is an incarnation Himself, He advises His sons, not to surrender to Him, but to seek the company of devotees and serve them saying it is the doorway to liberation. mahatsevāṃ dvāramāhuḥ vimukteḥ | Coming from the mouth of the Lord, as an incarnation, it shows the immense value of service to the devotees of the Lord. The company of the devotees removes the impurities in the mind, brings calmness to the mind. More importantly it instils faith in the statements of the scriptures and acharyas known as shraddha. śraddhā|. Only one who is keenly interested, has controlled his senses and has shraddha can gain knowledge, says Krishna. BG(4-39). śraddhāvān labhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ | One gets the qualifications required for acquiring vedantic knowledge. Shri Shankaracharya glorifies the association of the devotees in his Sivanandhalahari by saying it as great as the company of the Lord Himself. sāmīpyaṃ śivabhakti-dhurya-janatā-sāṅgatya sambhāṣaṇe| Once the mind is clear of impurities like greed, anger etc., and also imbibed noble qualities from the association of the devotees, God sends him a suitable guru. The vedatic wisdom has necessarily to be obtained from the guru's mouth. tadvijñānārthaṃ sa gurumevābhigacchet samitpāṇiḥ śrotriyaṃ brahmaniṣṭham | MU(1-2-12). Krishna also advised Arjuna to serve men of wisdom and seek knowledge. BG(4-34). tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā | upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninastattvadarśinaḥ || The guru's teachings remove the doubts that may be clouding the student's mind and his intellect becomes clear, said here as nirmalabodhabuddhiḥ | The upanishad says that a person endowed with discriminating intellect, has controlled his mind and has got concentration, reaches the end of the very very long road, that is known as samsara and reaches the supreme goal and becomes free from all bondages. This is known as liberation and said herein as paramaṃ padam | highest abode of Vishnu or Brahman. vijñānasārathiryastu manaḥ pragrahavānnaraḥ | so'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam || KU(1-3-9) The word paramaṃ padam | mentioned here is a well known name of the Lord VS(732). padamanuttamam evam padyate gamyate mumukṣubhiriti padam | yasmādutkṛṣṭaṃ nāsti tadanuttamam | It is the higest place or goal that is attained by the seekers of liberation. ᳚Attaining᳚ does not imply going to some far of place like Vaikunta or Kailasa. Liberation means understanding ones own true divine nature and abiding in it. This is said here as viṣṇoḥ paramaṃ padam | or the highest place of all-pervading Brahman, of the supreme Self. CONCLUSION. The end portion says the benefits one may get by reciting the LH. It assures that the Goddess Laxmi will fulfil the desires of Her devotee and look after him like Her son. There is a story in the Mahabharata to illustrate this. Balarama, the elder brother of Krishna, planned to get his sister Subhadra married to Duryodhana. In the mean time Arjuna happened to look at her and was captivated by her bewitching beauty. His mind was set on marrying her and wanted to talk about his wish to his friend Krishna. But he was worried at the same time that, if Krishna agreed to help him and took steps, it may create a rift between the brothers Krishna and Balarama. He was at his wit's end and wanted a way out the predicament. He prayed to sage Vyasa who promptly appeared before him. He put his problem before the sage and requested his help. The sage taught him LH and asked him to recite the stotram in the prescence of a lamp lighted with ghee and assured him that he will succeed in his endeavour. Arjuna followed the sage's advice, recited the LH with faith and married Subhadra in the end. It will be evident from what is said here that both the NH and LH are valuable hymns and like veritable mines of precious gems. An interested reader will be able to find more gems if he digs deep into them. The greater benefit will be, that by reciting them regularly, one will develop devotion to Divine Couple, Lord Narayana and Goddess Laksmi, and reap their abundant grace. Now follows the stotram LAXMI HRIDAYAM. || oṃ tatsat || atha stotram | asya śrī ādyādi śrīmahālakṣmī-hṛdaya-stotra-mahāmantrasya bhārgava ṛṣiḥ(śirasi), anuṣṭubhādi nānāchandāṃsi (mukhe), ādyādi-śrīmahālakṣmī sahita nārāyaṇo devatā (hṛdaye)|| | oṃ bījaṃ, hrīṃ śaktiḥ, aiṃ kīlakam | ādyādi-śrīmahālakṣmī-prasādasiddhyarthaṃ jape viniyogaḥ || om || ``ādyādi-śrīmahālakṣmī devatayai namaḥ'' hṛdaye, ``śrīṃ bījāyai namaḥ'' guhye, ``hrīṃ śaktyai namaḥ'' pādayoḥ, ``aiṃ balāyai namaḥ'' mūrdhādi-pāda-paryantaṃ vinyaset || om śrīṃ hrīṃ aiṃ karatala-karapārśvayoḥ, śrīṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ, hrīṃ tarjanībhyāṃ namaḥ, aiṃ madhyamābhyāṃ namaḥ, śrīṃ anāmikābhyāṃ namaḥ, hrīṃ kaniṣṭikābhyāṃ namaḥ, aiṃ karatala karapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ || oṃ hṛdayāya namaḥ, hrīṃ śirase svāhā, aiṃ śikhāyai vaṣaṭ, śrīṃ kavacāya hum, hrīṃ netrābhyāṃ vauṣaṭ, bhūrbhuvassuvaromiti digbandhaḥ || || atha dhyānam || hastadvayena kamale dhārayantīṃ svalīlayā || hāra-nūpura-saṃyuktāṃ mahālakṣmīṃ vicintayet || kauśeya-pītavasanāmaravindanetrām padmadvayābhaya-varodyata-padmahastām | udyacchatārka-sadṛśāṃ paramāṅka-saṃsthāṃ dhyāyet vidhīśanata-pādayugāṃ janitrīm || ||śrīlakṣmī-kamaladhāriṇyai siṃhavāhinyai svāhā || pītavastrāṃ suvarṇāṅgīṃ padmahasta-dvayānvitām | lakṣmīṃ dhyātveti mantreṇa sa bhavet pṛthivīpatiḥ || mātulaṅga-gadākheṭe pāṇau pātrañca bibhratī | vāgaliṅgañca mānañca bibhratī nṛpamūrdhani || | oṃ śrīṃ hrīṃ aim | vande lakṣmīṃ paraśivamayīṃ śuddhajāmbūnadābhāṃ tejorūpāṃ kanaka-vasanāṃ sarvabhūṣojjvalāṅgīm | bījāpūraṃ kanaka-kalaśaṃ hemapadmaṃ dadhānām ādyāṃ śaktiṃ sakalajananīṃ viṣṇu-vāmāṅkasaṃsthām || 1|| śrīmatsaubhāgyajananīṃ staumi lakṣmīṃ sanātanīm | sarvakāma-phalāvāpti-sādhanaika-sukhāvahām || 2|| smarāmi nityaṃ deveśi tvayā preritamānasaḥ | tvadājñāṃ śirasā dhṛtvā bhajāmi parameśvarīm || 3|| samasta-sampatsukhadāṃ mahāśriyaṃ samasta-kalyāṇakarīṃ mahāśriyam | samasta-saubhāgyakarīṃ mahāśriyaṃ bhajāmyahaṃ jñānakarīṃ mahāśriyam || 4|| vijñānasampatsukhadāṃ mahāśriyaṃ vicitra-vāgbhūtikarīṃ manoharām | ananta-saubhāgya-sukhapradāyinīṃ namāmyahaṃ bhūtikarīṃ haripriyām || 5|| samasta-bhūtāntarasaṃsthitā tvaṃ samasta-bhakteśśvari viśvarūpe | tannāsti yattvadvyatiriktavastu tvatpādapadmaṃ praṇamāmyahaṃ śrīḥ || 6|| dāridrya-duḥkhaugha-tamo'pahantri tvat-pādapadmaṃ mayi sannidhatsva | dīnārti-vicchedana-hetubhūtaiḥ kṛpākaṭākṣairabhiṣiñca māṃ śrīḥ || 7|| viṣṇu-stutiparāṃ lakṣmīṃ svarṇavarṇāṃ stuti-priyām | varadābhayadāṃ devīṃ vande tvāṃ kamalekṣaṇe || 8|| amba prasīda karuṇā-paripūrṇa-dṛṣṭyā māṃ tvatkṛpādraviṇagehamimaṃ kuruṣva | ālokaya praṇata-hṛdgata-śokahantri tvatpāda-padmayugalaṃ praṇamāmyahaṃ śrīḥ || 9|| śāntyai namo'stu śaraṇāgata-rakṣaṇāyai kāntyai namo'stu kamanīya-guṇāśrayāyai | kṣāntyai namo'stu duritakṣaya-kāraṇāyai dhātryai namo'stu dhana-dhānya-samṛddhidāyai || 10|| śaktyai namo'stu śaśiśekhara-saṃsthitāyai ratyai namo'stu rajanīkara-sodarāyai | bhaktyai namo'stu bhavasāgara-tārakāyai matyai namo'stu madhusūdana-vallabhāyai || 11|| lakṣmyai namo'stu śubha-lakṣaṇa-lakṣitāyai siddhyai namo'stu sura-siddha-supūjitāyai | dhṛtyai namo'stu mama durgati-bhañjanāyai gatyai namo'stu varasadgati-dāyakāyai || 12|| devyai namo'stu divi devagaṇārcitāyai bhūtyai namo'stu bhuvanārti-vināśanāyai | śāntyai namo'stu dharaṇīdhara-vallabhāyai puṣṭyai namo'stu puruṣottama-vallabhāyai || 13|| sutīvra-dāridrya-tamo'pahantryai namo'stu te sarva-bhayāpahantryai | śrīviṣṇu-vakṣaḥsthala-saṃsthitāyai namo namaḥ sarva-vibhūti-dāyai || 14|| jayatu jayatu lakṣmīḥ lakṣaṇālaṅkṛtāṅgī jayatu jayatu padmā padmasadmābhivandyā | jayatu jayatu vidyā viṣṇu-vāmāṅka-saṃsthā jayatu jayatu samyak sarva-sampatkarī śrīḥ || 15|| jayatu jayatu devī devasaṅghābhipūjyā jayatu jayatu bhadrā bhārgavī bhāgyarūpā | jayatu jayatu nityā nirmalajñānavedyā jayatu jayatu satyā sarvabhūtāntarasthā || 16|| jayatu jayatu ramyā ratnagarbhāntarasthā jayatu jayatu śuddhā śuddhajāmbūnadābhā | jayatu jayatu kāntā kāntimadbhāsitāṅgī jayatu jayatu śāntā śīghramāgaccha saumye || 17|| yasyāḥ kalāyāḥ kamalodbhavādyā rudrāśca śakrapramukhāśca devāḥ | jīvanti sarve'pi saśaktayaste prabhutvamāptāḥ paramāyuṣaste || 18|| || mukhabījam || oṃ-hrāṃ-hrīṃ-aṃ-āṃ-yaṃ-duṃ-laṃ-vam || lilekha niṭile vidhirmama lipiṃ visṛjyāntaraṃ tvayā vilikhitavyametaditi tatphalaprāptaye | tadantikaphalasphuṭaṃ kamalavāsini śrīrimāṃ samarpaya svamudrikāṃ sakalabhāgyasaṃsūcikām || 19|| || pādabījam || oṃ-aṃ-āṃ-īṃ-eṃ-aiṃ-kaṃ-laṃ-raṃ || kalayā te yathā devi jīvanti sacarācarāḥ | tathā sampatkarī lakṣmi sarvadā samprasīda me || 20|| yathā viṣṇurdhruvaṃ nityaṃ svakalāṃ saṃnyaveśayat | tathaiva svakalāṃ lakṣmi mayi samyak samarpaya || 21|| sarvasaukhyaprade devi bhaktānāmabhayaprade | acalāṃ kuru yatnena kalāṃ mayi niveśitām || 22|| mudāstāṃ matphāle paramapadalakṣmīḥ sphuṭakalā sadā vaikuṇṭhaśrīrnivasatu kalā me nayanayoḥ | vasetsatye loke mama vacasi lakṣmīrvarakalā śriyaśvetadvīpe nivasatu kalā me sva-karayoḥ || 23|| || netrabījam || oṃ-ghrāṃ-ghrīṃ-ghreṃ-ghraiṃ-ghroṃ-ghrauṃ-ghraṃ-ghraḥ || tāvannityaṃ mamāṅgeṣu kṣīrābdhau śrīkalā vaset | sūryācandramasau yāvadyāvallakṣmīpatiḥ śriyau || 24|| sarvamaṅgalasampūrṇā sarvaiśvaryasamanvitā | ādyā''diśrīrmahālakṣmīstvatkalā mayi tiṣṭhatu || 25|| ajñānatimiraṃ hantuṃ śuddhajñānaprakāśikā | sarvaiśvaryapradā me'stu tvatkalā mayi saṃsthitā || 26|| alakṣmīṃ haratu kṣipraṃ tamaḥ sūryaprabhā yathā | vitanotu mama śreyastvatkalā mayi saṃsthitā || 27|| aiśvaryamaṅgalotpattiḥ tvatkalāyāṃ nidhīyate | mayi tasmātkṛtārtho'smi pātramasmi sthitestava || 28|| bhavadāveśabhāgyārho bhāgyavānasmi bhārgavi | tvatprasādātpavitro'haṃ lokamātarnamo'stu te || 29|| punāsi māṃ tvatkalayaiva yasmāt atassamāgaccha mamāgratastvam | paraṃ padaṃ śrīrbhava suprasannā mayyacyutena praviśādilakṣmīḥ || 30|| śrīvaikuṇṭhasthite lakṣmi samāgaccha mamāgrataḥ | nārāyaṇena saha māṃ kṛpādṛṣṭyā'valokaya || 31|| satyalokasthite lakṣmi tvaṃ mamāgaccha sannidhim | vāsudevena sahitā prasīda varadā bhava || 32|| śvetadvīpasthite lakṣmi śīghramāgaccha suvrate | viṣṇunā sahitā devi jaganmātaḥ prasīda me || 33|| kṣīrāmbudhisthite lakṣmi samāgaccha samādhave | tvatkṛpādṛṣṭisudhayā satataṃ māṃ vilokaya || 34|| ratnagarbhasthite lakṣmi paripūrṇahiraṇmayi | samāgaccha samāgaccha sthitvā''śu purato mama || 35|| sthirā bhava mahālakṣmi niścalā bhava nirmale | prasannakamale devi prasannahṛdayā bhava || 36|| śrīdhare śrīmahālakṣmi tvadantaḥsthaṃ mahānidhim | śīghramuddhṛtya purataḥ pradarśaya samarpaya || 37|| vasundhare śrīvasudhe vasudogdhri kṛpāmayi | tvatkukṣigatasarvasvaṃ śīghraṃ me sampradarśaya || 38|| viṣṇupriye ratnagarbhe samastaphalade śive | tvadgarbhagatahemādīn sampradarśaya darśaya || 39|| rasātalagate lakṣmi śīghramāgaccha me puraḥ | na jāne paramaṃ rūpaṃ mātarme sampradarśaya || 40|| āvirbhava manovegāt śīghramāgaccha me puraḥ | mā vatsa bhairihetyuktvā kāmaṃ gauriva rakṣa mām || 41|| devi śīghraṃ samāgaccha dharaṇīgarbhasaṃsthite | mātastvadbhṛtyabhṛtyo'haṃ mṛgaye tvāṃ kutūhalāt || 42|| uttiṣṭha jāgṛhi tvaṃ me samuttiṣṭha sujāgṛhi | akṣayān hemakalaśān suvarṇena supūritān || 43|| nikṣepānme samākṛṣya samuddhṛtya mamāgrataḥ | samunnatānanā bhūtvā samyagdhehi dharātalāt || 44|| matsannidhiṃ samāgaccha madāhitakṛpārasāt | prasīda śreyasāṃ dogdhri lakṣmi me nayanāgrataḥ || 45|| atropaviśya lakṣmi tvaṃ sthirā bhava hiraṇmayī | susthirā bhava samprītyā prasannā varadā bhava || 46|| ānītāṃstu tvayā devi nidhīnme sampradarśaya | adya kṣaṇena sahasā dattvā saṃrakṣa māṃ sadā || 47|| mayi tiṣṭha tathā nityaṃ yathendrādiṣu tiṣṭhasi | abhayaṃ kuru me devi mahālakṣmi namo'stu te || 48|| samāgaccha mahālakṣmi śuddhajāmbūnada-sthite | prasīda purataḥ sthitvā praṇataṃ māṃ vilokaya || 49|| lakṣmīrbhuvaṃ gatā bhāsi yatra yatra hiraṇmayī | tatra tatra sthitā tvaṃ me tava rūpaṃ pradarśaya || 50|| krīḍantī bahudhā bhūmau paripūrṇakṛpā mayi | mama mūrdhani te hastamavilambitamarpaya || 51|| phaladbhāgyodaye lakṣmi samastapuravāsini | prasīda me mahālakṣmi paripūrṇamanorathe || 52|| ayodhyādiṣu sarveṣu nagareṣu samāsthite | vibhavairvividhairyuktaiḥ samāgaccha mudānvite || 53|| samāgaccha samāgaccha mamāgre bhava susthirā | karuṇārasaniṣyandanetradvayaviśālini || 54|| sannidhatsva mahālakṣmi tvatpāṇiṃ mama mastake | karuṇāsudhayā māṃ tvamabhiṣicya sthiraṃ kuru || 55|| sarvarājagṛhe lakṣmi samāgaccha balānvite | sthitvā''śu purato me'dya prasādenābhayaṃ kuru || 56|| sādaraṃ mastake hastaṃ mama tvaṃ kṛpayā'rpaya | sarvarājasthite lakṣmi tvatkalā mayi tiṣṭhatu || 57|| ādyādi śrīrmahālakṣmi viṣṇuvāmāṅkasaṃsthite | pratyakṣaṃ kuru me rūpaṃ rakṣa māṃ śaraṇāgatam || 58|| prasīda me mahālakṣmi suprasīda mahāśive | acalā bhava suprītā susthirā bhava madgṛhe || 59|| yāvattiṣṭhanti vedāśca yāvaccandra-divākarau | yāvadviṣṇuśca yāvattvaṃ tāvatkuru kṛpāṃ mayi || 60|| cāndrī kalā yathā śukle vardhate sā dine dine | tathā dayā te mayyeva vardhatāmabhivardhatām || 61|| yathā vaikuṇṭhanagare yathā vai kṣīrasāgare | tathā madbhavane tiṣṭha sthiraṃ śrīviṣṇunā saha || 62|| yogināṃ hṛdaye nityaṃ yathā tiṣṭhasi viṣṇunā | tathā madbhavane tiṣṭha sthiraṃ śrīviṣṇunā saha || 63|| nārāyaṇasya hṛdaye bhavatī yathā''ste nārāyaṇo'pi tava hṛtkamale yathā''ste | nārāyaṇastvamapi nityavibhū tathaiva tau tiṣṭhatāṃ hṛdi mamāpi dayānvitau śrīḥ || 64|| vijñānavṛddhiṃ hṛdaye kuru śrīḥ saubhāgyavṛddhiṃ kuru me gṛhe śrīḥ | dayāsuvṛddhiṃ kurutāṃ mayi śrīḥ suvarṇavṛddhiṃ kuru me gṛhe śrīḥ || 65|| na māṃ tyajethāḥ śritakalpavalli sadbhakti-cintāmaṇi-kāmadheno | na māṃ tyajethā bhava suprasanne gṛhe kalatreṣu ca putravarge || 66|| || kukṣibījam || oṃ-aṃ-āṃ-īṃ-eṃ-aiṃ || ādyādimāye tvamajāṇḍabījaṃ tvameva sākāra-nirākṛtī tvam | tvayā dhṛtāścābjabhavāṇḍasaṅghāścitraṃ caritraṃ tava devi viṣṇoḥ || 67|| brahmarudrādayo devā vedāścāpi na śaknuyuḥ | mahimānaṃ tava stotuṃ mando'haṃ śaknuyāṃ katham || 68|| amba tvadvatsavākyāni sūktāsūktāni yāni ca | tāni svīkuru sarvajñe dayālutvena sādaram || 69|| bhavantaṃ śaraṇaṃ gatvā kṛtārthāḥ syuḥ purātanāḥ | iti sañcintya manasā tvāmahaṃ śaraṇaṃ vraje || 70|| anantā nityasukhinaḥ tvadbhaktāstvatparāyaṇāḥ | iti vedapramāṇāddhi devi tvāṃ śaraṇaṃ vraje || 71|| tava pratijñā madbhaktā na naśyantītyapi kvacit | iti sañcintya sañcintya prāṇān sandhārayāmyaham || 72|| tvadadhīnastvahaṃ mātaḥ tvatkṛpā mayi vidyate | yāvatsampūrṇakāmaḥ syāṃ tāvaddehi dayānidhe || 73|| kṣaṇamātraṃ na śaknomi jīvituṃ tvatkṛpāṃ vinā | na hi jīvanti jalajā jalaṃ tyaktvā jalāśrayāḥ || 74|| yathā hi putravātsalyāt jananī prasnutastanī | vatsaṃ tvaritamāgatya samprīṇayati vatsalā || 75|| yadi syāṃ tava putro'haṃ mātā tvaṃ yadi māmakī | dayāpayodhara-stanya-sudhābhirabhiṣiñca mām || 76|| mṛgyo na guṇaleśo'pi mayi doṣaika-mandire | pāṃsūnāṃ vṛṣṭibindūnāṃ doṣāṇāṃ ca na me matiḥ || 77|| pāpināmahamekāgro dayālūnāṃ tvamagraṇīḥ | dayanīyo madanyo'sti tava ko'tra jagattraye || 78|| vidhināhaṃ na sṛṣṭaścet na syāttava dayālutā | āmayo vā na sṛṣṭaścedauṣadhasya vṛthodayaḥ || 79|| kṛpā madagrajā kiṃ te ahaṃ kiṃ vā tadagrajaḥ | vicārya dehi me vittaṃ tava devi dayānidhe || 80|| mātā pitā tvaṃ guruḥ sadgatiḥ śrīḥ tvameva sañjīvanahetubhūtā | anyaṃ na manye jagadekanāthe tvameva sarvaṃ mama devi satyam || 81|| || hṛdaya bījam || oṃ-ghrāṃ-ghrīṃ-ghrūṃ-ghreṃ-ghroṃ-ghraḥ-huṃ phaṭ kuru kuru svāhā || ādyādilakṣmīrbhava suprasannā viśuddhavijñānasukhaikadogdhri | ajñānahantrī triguṇātiriktā prajñānanetrī bhava suprasannā || 82|| aśeṣavāgjāḍya-malāpahantrī navaṃ navaṃ suṣṭu suvākyadāyinī | mamaiva jihvāgrasuraṅgavartinī bhava prasannā vadane ca me śrīḥ || 83|| samastasampatsu virājamānā samastatejassu vibhāsamānā | viṣṇupriye tvaṃ bhava dīpyamānā vāgdevatā me nayane prasannā || 84|| sarvapradarśe sakalārthade tvaṃ prabhāsulāvaṇyadayāpradogdhri | suvarṇade tvaṃ sumukhī bhava śrīrhiraṇmayī me nayane prasannā || 85|| sarvārthadā sarvajagatprasūtiḥ sarveśvarī sarvabhayāpahantrī | sarvonnatā tvaṃ sumukhī ca naḥ śrīrhiraṇmayī me bhava suprasannā || 86|| samasta-vighnaugha-vināśakāriṇī samasta-bhaktoddharaṇe vicakṣaṇā | anantasammoda-sukhapradāyinī hiraṇmayī me nayane prasannā || 87|| devi prasīda dayanīyatamāya mahyaṃ devādhinātha-bhava-devagaṇābhivandye | mātastathaiva bhava sannihitā dṛśorme patyā samaṃ mama mukhe bhava suprasannā || 88|| mā vatsa bhairabhayadānakaro'rpitaste maulau mameti mayi dīnadayānukampe | mātaḥ samarpaya mudā karuṇākaṭākṣaṃ māṅgalyabījamiha naḥ sṛja janma mātaḥ || 89|| || kaṇṭhabījam || oṃ-śrāṃ-śrīṃ-śrūṃ-śraiṃ-śrauṃ-śraṃ-śrāḥ || kaṭākṣa iha kāmadhuk tava manastu cintāmaṇiḥ karaḥ surataruḥ sadā navanidhistvamevendire | bhavettava dayāraso mama rasāyanaṃ cānvahaṃ mukhaṃ tava kalānidhirvividha-vāñchitārthapradam || 90|| yathā rasasparśanato'yaso'pi suvarṇatā syātkamale tathā te | kaṭākṣasaṃsparśanato janānāmamaṅgalānāmapi maṅgalatvam || 91|| dehīti nāstīti vacaḥ praveśād bhīto rame tvāṃ śaraṇaṃ prapadye | ataḥ sadāsminnabhayapradā tvaṃ sahaiva patyā mayi sannidhehi || 92|| kalpadrumeṇa maṇinā sahitā suramyā śrīste kalā mayi rasena rasāyanena | āstāmato mama ca dṛkkarapāṇipāda- spṛṣṭyāḥ suvarṇavapuṣaḥ sthirajaṅgamāḥ syuḥ || 93|| ādyādiviṣṇoḥ sthiradharmapatnī tvameva patyā mama sannidhehi | ādyādilakṣmi tvadanugraheṇa pade pade me nidhidarśanaṃ syāt || 94|| ādyādilakṣmīhṛdayaṃ paṭhedyaḥ sa rājyalakṣmīmacalāṃ tanoti | mahādaridro'pi bhaveddhanāḍhayaḥ tadanvaye śrīḥ sthiratāṃ prayāti || 95|| yasya smaraṇamātreṇa tuṣṭā syādviṣṇuvallabhā | tasyābhīṣṭaṃ dadatyāśu taṃ pālayati putravat || 96|| idaṃ rahasyaṃ hṛdayaṃ sarvakāmaphalapradam | japaḥ pañcasahasraṃ tu puraścaraṇamucyate || 97|| trikālamekakālaṃ vā naro bhaktisamanvitaḥ | yaḥ paṭhet śa‍ṛṇuyādvāpi sa yāti paramāṃ śriyam || 98|| mahālakṣmīṃ samuddiśya niśi bhārgavavāsare | idaṃ śrīhṛdayaṃ japtvā pañcavāraṃ dhanī bhavet || 99|| anena hṛdayenānnaṃ garbhiṇyā abhimantritam | dadāti tatkule putro jāyate śrīpatiḥ svayam || 100|| nareṇāpyathavā nāryā lakṣmīhṛdayamantrite | jale pīte ca tadvaṃśe mandabhāgyo na jāyate || 101|| ya āśvayuṅmāsi ca śuklapakṣe ramotsave sannihite ca bhaktyā | paṭhettathaikottaravāravṛddhyā labhetsa sauvarṇamayīṃ suvṛṣṭim || 102|| ya ekabhaktyā'nvahamekavarṣaṃ viśuddhadhīḥ saptativārajāpī | sa mandabhāgyo'pi ramākaṭākṣāt bhavetsahasrākṣaśatādhikaśrīḥ || 103|| śrīśāṃghribhaktiṃ haridāsadāsyaṃ prapannamantrārthadṛḍhaikaniṣṭhām | guroḥ smṛtiṃ nirmalabodhabuddhiṃ pradehi mātaḥ paramaṃ padaṃ śrīḥ || 104|| pṛthvīpatitvaṃ puruṣottamatvaṃ vibhūtivāsaṃ vividhārthasiddhim | sampūrṇakīrtiṃ bahuvarṣabhogaṃ pradehi me devi punaḥpunastvam || 105|| vādārthasiddhiṃ bahulokavaśyaṃ vayaḥsthiratvaṃ lalanāsu bhogam | pautrādilabdhiṃ sakalārthasiddhiṃ pradehi me bhārgavi janmajanmani || 106|| suvarṇavṛddhiṃ kuru me gṛhe śrīḥ vibhūtivṛddhiṃ kurū me gṛhe śrīḥ | kalyāṇavṛddhiṃ kuru me gṛhe śrīḥ vibhūtivṛddhiṃ kuru me gṛhe śrīḥ || 107|| || śiro bījam || oṃ-yaṃ-haṃ-kaṃ-laṃ- vaṃ-śrīṃ || dhyāyellakṣmīṃ prahasitamukhīṃ koṭibālārkabhāsāṃ vidyudvarṇāmbaravaradharāṃ bhūṣaṇāḍhyāṃ suśobhām | bījāpūraṃ sarasijayugaṃ bibhratīṃ svarṇapātraṃ bhartrāyuktāṃ muhurabhayadāṃ mahyamapyacyutaśrīḥ || 108|| || iti śrīatharvaṇarahasye lakṣmīhṛdayastotraṃ sampūrṇam || This should be chanted together with Narayanahridayastotram for greater benefits. Proofread by Ravin Bhalekar ravibhalekar@hotmail.com, Proofreading and commentary by N.Balasubramanian Proofread by PSA Easwaran % Text title : lakShmIhRidaya stotram % File name : laxmiihridaya.itx % itxtitle : lakShmIhRidayastotram athavA AdyAdi shrImahAlakShmIhRidayastotram | % engtitle : lakShmIhRidaya stotram % Category : hRidaya, devii, lakShmI, devI % Location : doc_devii % Sublocation : devii % SubDeity : lakShmI % Author : Traditional % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Transliterated by : Ravin Bhalekar ravibhalekar at hotmail.com % Proofread by : Ravin Bhalekar ravibhalekar at hotmail.com, N.Balasubramanian, PSA Easwaran % Translated by : N.Balasubramanian % Description-comments : should be used with nArAyaNahRidayam % Indexextra : (manuscript, Meanings, Hindi, nArAyaNahRidayam) % Latest update : November 06, 2004, March 14, 2021 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % Site access : https://sanskritdocuments.org

శ్రీలక్ష్మీహృదయస్తోత్రమ్ ఆద్యాది శ్రీమహాలక్ష్మీహృదయస్తోత్రమ్ । । శ్రీగణేశాయ నమః । । హరిః ఓం । INTRODUCTION:- The following abbreviations are used in the comments that follow. 1- Narayana Hridayam - NH. (2) Laxmi Hridayam - LH (3) Vishnu Sahasranama with the commentary of Shri Shankaracharya - VS. (4) Bhagavad Gita - BG. (5) Shrimad Bhagavatham - BH (6) Lalitha Sahasranamam - LS. (7) Vivekachudamani of Shri Shankaracharya - VC. (8) Katha Upanishad - KU. (9) Mundaka Upanishad - MU LH:- Laxmi Hridayam stotram is unique in that it is coupled with another stotram Narayana Hridayam to form a pair. They are found in the Atharva Rahasyam. They were given out by sage Bhargava. The final part of NH says that NH is to be recited first, to be followed by the recital of Laxmi Hridayam and again the recital of theNH. This is not to be recited separately as a single piece. This is to stress the fact that Lord Narayana and Laxmi are indeed one though spoken of as two different deities. NH and LH belong to the category of stotram స్తోత్రమ్ . The appellation stotram, stuti and stavam all describe a hymn only. స్తవః స్తోత్రం నుతిః స్తుతిః । says Amara, the Sanskrit lexicon. They all narrate the qualities of a deity. గుణసఙ్కీర్తనమ్ is stotram, says Shri Shankaracharya in his commentary to Vishnu Sahasranama. NARAYANA HRIDAYAM AND LAXMI HRIDAYAM:- Narayana Hridayam (NH) and Laxmi Hridayam (LH) form a pair of very valuable and sacred hymns. NH is the shorter one. It consists of only 37 verses. LH is longer and consists of 108 verses. The word (హృదయమ్) hridayam is popularly taken to mean the heart. The word also is used to mean secret, true or divine knowledge. Being hymns found in the Veda the Narayana Hridayam and Laxmi Hridayam Stotras are highly efficacious. They also contain recondite vedantic truths which may be found in the upanishads, puranas, Bhagavad Gita etc. These truths are also to be seen in other stotras and in the hymns of later acharyas. లక్ష్మీహృదయకే స్తోత్రే సర్వమన్యత్ ప్రకాశితమ్ । (NH - 33). So, to describe them as hridayam is very apt. They are, therefore, very precious. For these reasons they are considered very sacred and therefore secret - not to be easily given out. గోప్యమేతత్సదా కుర్యాత్ న సర్వత్ర ప్రకాశయేత్। says Narayana Hridayam (34) in its later part. Because of this restriction these stotras were handed down from a worthy guru to deserving disciples only. They were not freely available like Vishnu Sahasranamam. Only some noteworthy features of this LH stotram could be mentioned in this brief introduction. The reader is requested to read the comments given to the NH (that is available in this site under the headimg VISHNU). to get a complete picture of the two stotras that are linked together. LH:- The first fifteen verses praise Laxmi Devi and offer salutations to Her. Since She is the mother of all creation, She can bless the devotee with all material wealth. But, She is inseparable from the Lord. This is said by saying that one is within the other. నారాయణస్య హృదయే భవతీ యథాఽఽస్తే, నారాయణోఽపి తవ హృత్కమలే తథాస్తే । నారాయణస్త్వమపి నిత్యవిభూ తథైవ, తౌ తిష్ఠతాం మమాపి దయాన్వితౌ శ్రీః ॥ She is with the Lord at all places. యథా వైకుణ్ఠనగరే యథా వై క్షీరసాగరే । తథా మద్భవనే తిష్ఠ స్థిరం విష్ణునా సహ ॥ యోగినాం హృదయే నిత్యం యథా తిష్ఠసి విష్ణునా । తథా మద్భవనే తిష్ఠ స్థిరం శ్రీవిష్ణునా సహ ॥ She is also the Self seated in the heart of all beings She is stated to be సర్వభూతాన్తరస్థా in the LH. So is not different from the Lord who also says He is the Self seated in the heart of all beings. అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః । BG(10-20). Thus, it is evident that She is identical with Narayana and can confer all that one may seek including liberation or mokSha. This is said in the LH as గత్యై నమోఽస్తు వరసద్గతిదాయకాయై। Further, it is to be noted that if one's accumulated karmas stand in the way of one progressing towards liberation in the form of the ᳚writing on the head᳚ (లలాటలిఖితా రేఖా) by of the creator Brahma, She, being the creator of every thing with name and form including Brahma, can alter the same and help in his progress. లిలేఖ నిటిలే విధిర్మమ లిపిం విసృజ్యాన్తరం త్వయా విలిఖితవ్యమేతదితి తత్ఫలప్రాప్తయే । తదన్తికఫలస్ఫుటం కమలవాసిని శ్రీరిమాం సమర్పయ సముద్రికాం సకలభాగ్యసంసూచికామ్ ॥ (LH) Here, the word ᳚creator᳚ does not mean She has created something out of nothing, but only means She has evolved as everything. She has become Brahma the creator and Vishnu the protector also. సృష్టికర్త్రీ బ్రహ్మరూపా గోప్త్రీ గోవిన్దరూపిణీ। LS(114) Shri Vedanta Desika uses this idea in his Shri Hayagriva Stotram (verse 20). విలుప్తమూర్ధన్యలిపిక్రమాణాం సురేన్ద్రచూడాపదలాలితానామ్ । త్వదఙ్ఘ్రిరాజీవరజఃకణానాం భూయాన్ ప్రసదో మయి నాథ భూయాత్ ॥ The great acharya prays to the Lord that the pollen dust of His Lotus Feet should fall on his head so as to remove the letters written by Brahma at his birth. He indicates that even gods like Indra salute His feet with the same idea; that is; the dust of Lord's feet should fall on their heads and alter their fate as decreed by the scribbling of Brahma on their head. Lord Krishna gives the assurance to Arjuna in BG(18-52) that with his mind firmly fixed on Him he will cross over all difficulties on his spiritual path. మచ్చిత్తః సర్వదుర్గాణి మత్ప్రసాదాత్తరిష్యసి । The LH repeatedly asks for the fulfilment of the first two of the four goals (viz.) wealth and enjoyment of pleasures of life got from wealth. But wealth in the hands of one without discretion can have disastrous consequences. It can lead one away from the spiritual path and to his downfall. Our scriptures warn one of this and say that one who hoards wealth without sharing with the needy is indeed a thief and deserves punishment. BG(VII-XIV-89) యావద్భ్రియతే జఠరం తావత్ స్వత్త్వం హి దేహినామ్ । అధికం యోఽభిమన్యేత స స్తేనో దణ్డమర్హతి ॥ Keeping this injunction in mind, the devotee asks for wisdom before seeking wealth and also asks Her to bless the heart with compassion to enable him to share the wealth liberally with others. విజ్ఞానవృద్ధిం హృదయే కురు శ్రీః సౌభాగ్యవృద్ధిం హృదయే కురు శ్రీః । దయాసువృష్టిం కురుతాం మయి శ్రీః సువర్ణవృష్టిం కురు మే కరే శ్రీః ॥ The end portion contains some significant requests. We saw that the LH repeatedly asks for good things of life, wisdom etc. But as stated earlier whatever is got by our own efforts or karma will be finite and so will not last for long. Our life will continue to have fluctuations. The better and wiser alternative is to make the Lord stay in our hearts for ever by having steadfast devotion to Him . Then all auspicious things will be with us for ever. So, the LH asks for శ్రీశాఙ్ఘ్రిభక్తిః । or devotion to the feet of the Lord first. శ్రీశాఙ్ఘ్రిభక్తిం హరిదాస్యదాస్యం ప్రసన్నమన్త్రార్థదృఢైకనిష్ఠామ్ । గురోః స్మృతిం నిర్మలబోధబుద్ధిం ప్రదేహి మాతః పరమం పదం శ్రీః ॥ The saint Kulasekhara also asked - not for the three purushartas - dharma, artha and kama. He says that let events, good or bad, happen according to karmas he had done. He prays to the Lord to grant him unwavering devotion to His lotus like feet in this and in future births. (Mukundamala). నాస్థా ధర్మే న వసునిచయే నైవ కామోపభోగే యద్యద్భవ్యం భవతు భగవన్ పూర్వకర్మానురూపమ్ । ఏతత్ప్రార్థ్యం మమ బహుమతం జన్మజన్మాన్తరేఽపి త్వత్పాదామ్భోరుహయుగగతా నిశ్చ్లా భక్తిరస్తు ॥ The Vishnu Purana says the same truth by stating that those who may be bereft of worldly possesions and so termed ᳚poor᳚ in the worldly sense are really rich if their hearts have the wealth of love for Shri Hari. The reason is that Shri Hari also stays in their hearts being tied with cords of love. సకలభువనమధ్యే నిర్ధనాస్తేఽపి ధన్యా నివసతి హృది యేషాం శ్రీహరేర్భక్తిరేకా । హరిరపి నిజలోకం సర్వథా తం విహాయ ప్రవిశతి హృది తేషాం భక్తిసూత్రోపనద్ధః ॥ So, the prayer is to grant before other things, devotion to the feet of the Lord. Another prayer is to being a servant to the servants of Hari. Our scriptures repeatedly stress the importance of service to the devotees of the Lord. The sage Naradha says in his Bhakti Sutra (No: 39-42) that the company of the devotees of the Lord is difficult to obtain. It never fails to produce beneficial results. It is got by the grace of God only. Thers is no difference between the Lord and His devotees. So, one should strive to get it. మహత్సఙ్గస్తు దుర్లభోఽగమ్యోఽమోఘశ్చ । లభ్యతేఽపి తత్కృపయైవ । తస్మింస్తత్జనే భేదాభావాత్ । తదేవ సాధ్యతాం, తదేవ సాధ్యతామ్ ॥ In Shrimad Bhagavatam we have the story of Lord's incarnation as Rishaba Deva. Before renouncing His kingdom and taking to the forests, He talks to His sons about the value of human life and how they should work for liberation. Though Rishaba Deva says He is an incarnation Himself, He advises His sons, not to surrender to Him, but to seek the company of devotees and serve them saying it is the doorway to liberation. మహత్సేవాం ద్వారమాహుః విముక్తేః । Coming from the mouth of the Lord, as an incarnation, it shows the immense value of service to the devotees of the Lord. The company of the devotees removes the impurities in the mind, brings calmness to the mind. More importantly it instils faith in the statements of the scriptures and acharyas known as shraddha. శ్రద్ధా।. Only one who is keenly interested, has controlled his senses and has shraddha can gain knowledge, says Krishna. BG(4-39). శ్రద్ధావాన్ లభతే జ్ఞానం తత్పరః సంయతేన్ద్రియః । One gets the qualifications required for acquiring vedantic knowledge. Shri Shankaracharya glorifies the association of the devotees in his Sivanandhalahari by saying it as great as the company of the Lord Himself. సామీప్యం శివభక్తి-ధుర్య-జనతా-సాఙ్గత్య సమ్భాషణే। Once the mind is clear of impurities like greed, anger etc., and also imbibed noble qualities from the association of the devotees, God sends him a suitable guru. The vedatic wisdom has necessarily to be obtained from the guru's mouth. తద్విజ్ఞానార్థం స గురుమేవాభిగచ్ఛేత్ సమిత్పాణిః శ్రోత్రియం బ్రహ్మనిష్ఠమ్ । MU(1-2-12). Krishna also advised Arjuna to serve men of wisdom and seek knowledge. BG(4-34). తద్విద్ధి ప్రణిపాతేన పరిప్రశ్నేన సేవయా । ఉపదేక్ష్యన్తి తే జ్ఞానం జ్ఞానినస్తత్త్వదర్శినః ॥ The guru's teachings remove the doubts that may be clouding the student's mind and his intellect becomes clear, said here as నిర్మలబోధబుద్ధిః । The upanishad says that a person endowed with discriminating intellect, has controlled his mind and has got concentration, reaches the end of the very very long road, that is known as samsara and reaches the supreme goal and becomes free from all bondages. This is known as liberation and said herein as పరమం పదమ్ । highest abode of Vishnu or Brahman. విజ్ఞానసారథిర్యస్తు మనః ప్రగ్రహవాన్నరః । సోఽధ్వనః పారమాప్నోతి తద్విష్ణోః పరమం పదమ్ ॥ KU(1-3-9) The word పరమం పదమ్ । mentioned here is a well known name of the Lord VS(732). పదమనుత్తమమ్ ఏవమ్ పద్యతే గమ్యతే ముముక్షుభిరితి పదమ్ । యస్మాదుత్కృష్టం నాస్తి తదనుత్తమమ్ । It is the higest place or goal that is attained by the seekers of liberation. ᳚Attaining᳚ does not imply going to some far of place like Vaikunta or Kailasa. Liberation means understanding ones own true divine nature and abiding in it. This is said here as విష్ణోః పరమం పదమ్ । or the highest place of all-pervading Brahman, of the supreme Self. CONCLUSION. The end portion says the benefits one may get by reciting the LH. It assures that the Goddess Laxmi will fulfil the desires of Her devotee and look after him like Her son. There is a story in the Mahabharata to illustrate this. Balarama, the elder brother of Krishna, planned to get his sister Subhadra married to Duryodhana. In the mean time Arjuna happened to look at her and was captivated by her bewitching beauty. His mind was set on marrying her and wanted to talk about his wish to his friend Krishna. But he was worried at the same time that, if Krishna agreed to help him and took steps, it may create a rift between the brothers Krishna and Balarama. He was at his wit's end and wanted a way out the predicament. He prayed to sage Vyasa who promptly appeared before him. He put his problem before the sage and requested his help. The sage taught him LH and asked him to recite the stotram in the prescence of a lamp lighted with ghee and assured him that he will succeed in his endeavour. Arjuna followed the sage's advice, recited the LH with faith and married Subhadra in the end. It will be evident from what is said here that both the NH and LH are valuable hymns and like veritable mines of precious gems. An interested reader will be able to find more gems if he digs deep into them. The greater benefit will be, that by reciting them regularly, one will develop devotion to Divine Couple, Lord Narayana and Goddess Laksmi, and reap their abundant grace. Now follows the stotram LAXMI HRIDAYAM. ॥ ఓం తత్సత్ ॥ అథ స్తోత్రమ్ । అస్య శ్రీ ఆద్యాది శ్రీమహాలక్ష్మీ-హృదయ-స్తోత్ర-మహామన్త్రస్య భార్గవ ఋషిః(శిరసి), అనుష్టుభాది నానాఛన్దాంసి (ముఖే), ఆద్యాది-శ్రీమహాలక్ష్మీ సహిత నారాయణో దేవతా (హృదయే)॥ । ఓం బీజం, హ్రీం శక్తిః, ఐం కీలకమ్ । ఆద్యాది-శ్రీమహాలక్ష్మీ-ప్రసాదసిద్ధ్యర్థం జపే వినియోగః ॥ ఓమ్ ॥ ``ఆద్యాది-శ్రీమహాలక్ష్మీ దేవతయై నమః'' హృదయే, ``శ్రీం బీజాయై నమః'' గుహ్యే, ``హ్రీం శక్త్యై నమః'' పాదయోః, ``ఐం బలాయై నమః'' మూర్ధాది-పాద-పర్యన్తం విన్యసేత్ ॥ ఓమ్ శ్రీం హ్రీం ఐం కరతల-కరపార్శ్వయోః, శ్రీం అఙ్గుష్ఠాభ్యాం నమః, హ్రీం తర్జనీభ్యాం నమః, ఐం మధ్యమాభ్యాం నమః, శ్రీం అనామికాభ్యాం నమః, హ్రీం కనిష్టికాభ్యాం నమః, ఐం కరతల కరపృష్ఠాభ్యాం నమః ॥ ఓం హృదయాయ నమః, హ్రీం శిరసే స్వాహా, ఐం శిఖాయై వషట్, శ్రీం కవచాయ హుమ్, హ్రీం నేత్రాభ్యాం వౌషట్, భూర్భువస్సువరోమితి దిగ్బన్ధః ॥ ॥ అథ ధ్యానమ్ ॥ హస్తద్వయేన కమలే ధారయన్తీం స్వలీలయా ॥ హార-నూపుర-సంయుక్తాం మహాలక్ష్మీం విచిన్తయేత్ ॥ కౌశేయ-పీతవసనామరవిన్దనేత్రామ్ పద్మద్వయాభయ-వరోద్యత-పద్మహస్తామ్ । ఉద్యచ్ఛతార్క-సదృశాం పరమాఙ్క-సంస్థాం ధ్యాయేత్ విధీశనత-పాదయుగాం జనిత్రీమ్ ॥ ॥శ్రీలక్ష్మీ-కమలధారిణ్యై సింహవాహిన్యై స్వాహా ॥ పీతవస్త్రాం సువర్ణాఙ్గీం పద్మహస్త-ద్వయాన్వితామ్ । లక్ష్మీం ధ్యాత్వేతి మన్త్రేణ స భవేత్ పృథివీపతిః ॥ మాతులఙ్గ-గదాఖేటే పాణౌ పాత్రఞ్చ బిభ్రతీ । వాగలిఙ్గఞ్చ మానఞ్చ బిభ్రతీ నృపమూర్ధని ॥ । ఓం శ్రీం హ్రీం ఐమ్ । వన్దే లక్ష్మీం పరశివమయీం శుద్ధజామ్బూనదాభాం తేజోరూపాం కనక-వసనాం సర్వభూషోజ్జ్వలాఙ్గీమ్ । బీజాపూరం కనక-కలశం హేమపద్మం దధానామ్ ఆద్యాం శక్తిం సకలజననీం విష్ణు-వామాఙ్కసంస్థామ్ ॥ ౧॥ శ్రీమత్సౌభాగ్యజననీం స్తౌమి లక్ష్మీం సనాతనీమ్ । సర్వకామ-ఫలావాప్తి-సాధనైక-సుఖావహామ్ ॥ ౨॥ స్మరామి నిత్యం దేవేశి త్వయా ప్రేరితమానసః । త్వదాజ్ఞాం శిరసా ధృత్వా భజామి పరమేశ్వరీమ్ ॥ ౩॥ సమస్త-సమ్పత్సుఖదాం మహాశ్రియం సమస్త-కల్యాణకరీం మహాశ్రియమ్ । సమస్త-సౌభాగ్యకరీం మహాశ్రియం భజామ్యహం జ్ఞానకరీం మహాశ్రియమ్ ॥ ౪॥ విజ్ఞానసమ్పత్సుఖదాం మహాశ్రియం విచిత్ర-వాగ్భూతికరీం మనోహరామ్ । అనన్త-సౌభాగ్య-సుఖప్రదాయినీం నమామ్యహం భూతికరీం హరిప్రియామ్ ॥ ౫॥ సమస్త-భూతాన్తరసంస్థితా త్వం సమస్త-భక్తేశ్శ్వరి విశ్వరూపే । తన్నాస్తి యత్త్వద్వ్యతిరిక్తవస్తు త్వత్పాదపద్మం ప్రణమామ్యహం శ్రీః ॥ ౬॥ దారిద్ర్య-దుఃఖౌఘ-తమోఽపహన్త్రి త్వత్-పాదపద్మం మయి సన్నిధత్స్వ । దీనార్తి-విచ్ఛేదన-హేతుభూతైః కృపాకటాక్షైరభిషిఞ్చ మాం శ్రీః ॥ ౭॥ విష్ణు-స్తుతిపరాం లక్ష్మీం స్వర్ణవర్ణాం స్తుతి-ప్రియామ్ । వరదాభయదాం దేవీం వన్దే త్వాం కమలేక్షణే ॥ ౮॥ అమ్బ ప్రసీద కరుణా-పరిపూర్ణ-దృష్ట్యా మాం త్వత్కృపాద్రవిణగేహమిమం కురుష్వ । ఆలోకయ ప్రణత-హృద్గత-శోకహన్త్రి త్వత్పాద-పద్మయుగలం ప్రణమామ్యహం శ్రీః ॥ ౯॥ శాన్త్యై నమోఽస్తు శరణాగత-రక్షణాయై కాన్త్యై నమోఽస్తు కమనీయ-గుణాశ్రయాయై । క్షాన్త్యై నమోఽస్తు దురితక్షయ-కారణాయై ధాత్ర్యై నమోఽస్తు ధన-ధాన్య-సమృద్ధిదాయై ॥ ౧౦॥ శక్త్యై నమోఽస్తు శశిశేఖర-సంస్థితాయై రత్యై నమోఽస్తు రజనీకర-సోదరాయై । భక్త్యై నమోఽస్తు భవసాగర-తారకాయై మత్యై నమోఽస్తు మధుసూదన-వల్లభాయై ॥ ౧౧॥ లక్ష్మ్యై నమోఽస్తు శుభ-లక్షణ-లక్షితాయై సిద్ధ్యై నమోఽస్తు సుర-సిద్ధ-సుపూజితాయై । ధృత్యై నమోఽస్తు మమ దుర్గతి-భఞ్జనాయై గత్యై నమోఽస్తు వరసద్గతి-దాయకాయై ॥ ౧౨॥ దేవ్యై నమోఽస్తు దివి దేవగణార్చితాయై భూత్యై నమోఽస్తు భువనార్తి-వినాశనాయై । శాన్త్యై నమోఽస్తు ధరణీధర-వల్లభాయై పుష్ట్యై నమోఽస్తు పురుషోత్తమ-వల్లభాయై ॥ ౧౩॥ సుతీవ్ర-దారిద్ర్య-తమోఽపహన్త్ర్యై నమోఽస్తు తే సర్వ-భయాపహన్త్ర్యై । శ్రీవిష్ణు-వక్షఃస్థల-సంస్థితాయై నమో నమః సర్వ-విభూతి-దాయై ॥ ౧౪॥ జయతు జయతు లక్ష్మీః లక్షణాలఙ్కృతాఙ్గీ జయతు జయతు పద్మా పద్మసద్మాభివన్ద్యా । జయతు జయతు విద్యా విష్ణు-వామాఙ్క-సంస్థా జయతు జయతు సమ్యక్ సర్వ-సమ్పత్కరీ శ్రీః ॥ ౧౫॥ జయతు జయతు దేవీ దేవసఙ్ఘాభిపూజ్యా జయతు జయతు భద్రా భార్గవీ భాగ్యరూపా । జయతు జయతు నిత్యా నిర్మలజ్ఞానవేద్యా జయతు జయతు సత్యా సర్వభూతాన్తరస్థా ॥ ౧౬॥ జయతు జయతు రమ్యా రత్నగర్భాన్తరస్థా జయతు జయతు శుద్ధా శుద్ధజామ్బూనదాభా । జయతు జయతు కాన్తా కాన్తిమద్భాసితాఙ్గీ జయతు జయతు శాన్తా శీఘ్రమాగచ్ఛ సౌమ్యే ॥ ౧౭॥ యస్యాః కలాయాః కమలోద్భవాద్యా రుద్రాశ్చ శక్రప్రముఖాశ్చ దేవాః । జీవన్తి సర్వేఽపి సశక్తయస్తే ప్రభుత్వమాప్తాః పరమాయుషస్తే ॥ ౧౮॥ ॥ ముఖబీజమ్ ॥ ఓం-హ్రాం-హ్రీం-అం-ఆం-యం-దుం-లం-వమ్ ॥ లిలేఖ నిటిలే విధిర్మమ లిపిం విసృజ్యాన్తరం త్వయా విలిఖితవ్యమేతదితి తత్ఫలప్రాప్తయే । తదన్తికఫలస్ఫుటం కమలవాసిని శ్రీరిమాం సమర్పయ స్వముద్రికాం సకలభాగ్యసంసూచికామ్ ॥ ౧౯॥ ॥ పాదబీజమ్ ॥ ఓం-అం-ఆం-ఈం-ఏం-ఐం-కం-లం-రం ॥ కలయా తే యథా దేవి జీవన్తి సచరాచరాః । తథా సమ్పత్కరీ లక్ష్మి సర్వదా సమ్ప్రసీద మే ॥ ౨౦॥ యథా విష్ణుర్ధ్రువం నిత్యం స్వకలాం సంన్యవేశయత్ । తథైవ స్వకలాం లక్ష్మి మయి సమ్యక్ సమర్పయ ॥ ౨౧॥ సర్వసౌఖ్యప్రదే దేవి భక్తానామభయప్రదే । అచలాం కురు యత్నేన కలాం మయి నివేశితామ్ ॥ ౨౨॥ ముదాస్తాం మత్ఫాలే పరమపదలక్ష్మీః స్ఫుటకలా సదా వైకుణ్ఠశ్రీర్నివసతు కలా మే నయనయోః । వసేత్సత్యే లోకే మమ వచసి లక్ష్మీర్వరకలా శ్రియశ్వేతద్వీపే నివసతు కలా మే స్వ-కరయోః ॥ ౨౩॥ ॥ నేత్రబీజమ్ ॥ ఓం-ఘ్రాం-ఘ్రీం-ఘ్రేం-ఘ్రైం-ఘ్రోం-ఘ్రౌం-ఘ్రం-ఘ్రః ॥ తావన్నిత్యం మమాఙ్గేషు క్షీరాబ్ధౌ శ్రీకలా వసేత్ । సూర్యాచన్ద్రమసౌ యావద్యావల్లక్ష్మీపతిః శ్రియౌ ॥ ౨౪॥ సర్వమఙ్గలసమ్పూర్ణా సర్వైశ్వర్యసమన్వితా । ఆద్యాఽఽదిశ్రీర్మహాలక్ష్మీస్త్వత్కలా మయి తిష్ఠతు ॥ ౨౫॥ అజ్ఞానతిమిరం హన్తుం శుద్ధజ్ఞానప్రకాశికా । సర్వైశ్వర్యప్రదా మేఽస్తు త్వత్కలా మయి సంస్థితా ॥ ౨౬॥ అలక్ష్మీం హరతు క్షిప్రం తమః సూర్యప్రభా యథా । వితనోతు మమ శ్రేయస్త్వత్కలా మయి సంస్థితా ॥ ౨౭॥ ఐశ్వర్యమఙ్గలోత్పత్తిః త్వత్కలాయాం నిధీయతే । మయి తస్మాత్కృతార్థోఽస్మి పాత్రమస్మి స్థితేస్తవ ॥ ౨౮॥ భవదావేశభాగ్యార్హో భాగ్యవానస్మి భార్గవి । త్వత్ప్రసాదాత్పవిత్రోఽహం లోకమాతర్నమోఽస్తు తే ॥ ౨౯॥ పునాసి మాం త్వత్కలయైవ యస్మాత్ అతస్సమాగచ్ఛ మమాగ్రతస్త్వమ్ । పరం పదం శ్రీర్భవ సుప్రసన్నా మయ్యచ్యుతేన ప్రవిశాదిలక్ష్మీః ॥ ౩౦॥ శ్రీవైకుణ్ఠస్థితే లక్ష్మి సమాగచ్ఛ మమాగ్రతః । నారాయణేన సహ మాం కృపాదృష్ట్యాఽవలోకయ ॥ ౩౧॥ సత్యలోకస్థితే లక్ష్మి త్వం మమాగచ్ఛ సన్నిధిమ్ । వాసుదేవేన సహితా ప్రసీద వరదా భవ ॥ ౩౨॥ శ్వేతద్వీపస్థితే లక్ష్మి శీఘ్రమాగచ్ఛ సువ్రతే । విష్ణునా సహితా దేవి జగన్మాతః ప్రసీద మే ॥ ౩౩॥ క్షీరామ్బుధిస్థితే లక్ష్మి సమాగచ్ఛ సమాధవే । త్వత్కృపాదృష్టిసుధయా సతతం మాం విలోకయ ॥ ౩౪॥ రత్నగర్భస్థితే లక్ష్మి పరిపూర్ణహిరణ్మయి । సమాగచ్ఛ సమాగచ్ఛ స్థిత్వాఽఽశు పురతో మమ ॥ ౩౫॥ స్థిరా భవ మహాలక్ష్మి నిశ్చలా భవ నిర్మలే । ప్రసన్నకమలే దేవి ప్రసన్నహృదయా భవ ॥ ౩౬॥ శ్రీధరే శ్రీమహాలక్ష్మి త్వదన్తఃస్థం మహానిధిమ్ । శీఘ్రముద్ధృత్య పురతః ప్రదర్శయ సమర్పయ ॥ ౩౭॥ వసున్ధరే శ్రీవసుధే వసుదోగ్ధ్రి కృపామయి । త్వత్కుక్షిగతసర్వస్వం శీఘ్రం మే సమ్ప్రదర్శయ ॥ ౩౮॥ విష్ణుప్రియే రత్నగర్భే సమస్తఫలదే శివే । త్వద్గర్భగతహేమాదీన్ సమ్ప్రదర్శయ దర్శయ ॥ ౩౯॥ రసాతలగతే లక్ష్మి శీఘ్రమాగచ్ఛ మే పురః । న జానే పరమం రూపం మాతర్మే సమ్ప్రదర్శయ ॥ ౪౦॥ ఆవిర్భవ మనోవేగాత్ శీఘ్రమాగచ్ఛ మే పురః । మా వత్స భైరిహేత్యుక్త్వా కామం గౌరివ రక్ష మామ్ ॥ ౪౧॥ దేవి శీఘ్రం సమాగచ్ఛ ధరణీగర్భసంస్థితే । మాతస్త్వద్భృత్యభృత్యోఽహం మృగయే త్వాం కుతూహలాత్ ॥ ౪౨॥ ఉత్తిష్ఠ జాగృహి త్వం మే సముత్తిష్ఠ సుజాగృహి । అక్షయాన్ హేమకలశాన్ సువర్ణేన సుపూరితాన్ ॥ ౪౩॥ నిక్షేపాన్మే సమాకృష్య సముద్ధృత్య మమాగ్రతః । సమున్నతాననా భూత్వా సమ్యగ్ధేహి ధరాతలాత్ ॥ ౪౪॥ మత్సన్నిధిం సమాగచ్ఛ మదాహితకృపారసాత్ । ప్రసీద శ్రేయసాం దోగ్ధ్రి లక్ష్మి మే నయనాగ్రతః ॥ ౪౫॥ అత్రోపవిశ్య లక్ష్మి త్వం స్థిరా భవ హిరణ్మయీ । సుస్థిరా భవ సమ్ప్రీత్యా ప్రసన్నా వరదా భవ ॥ ౪౬॥ ఆనీతాంస్తు త్వయా దేవి నిధీన్మే సమ్ప్రదర్శయ । అద్య క్షణేన సహసా దత్త్వా సంరక్ష మాం సదా ॥ ౪౭॥ మయి తిష్ఠ తథా నిత్యం యథేన్ద్రాదిషు తిష్ఠసి । అభయం కురు మే దేవి మహాలక్ష్మి నమోఽస్తు తే ॥ ౪౮॥ సమాగచ్ఛ మహాలక్ష్మి శుద్ధజామ్బూనద-స్థితే । ప్రసీద పురతః స్థిత్వా ప్రణతం మాం విలోకయ ॥ ౪౯॥ లక్ష్మీర్భువం గతా భాసి యత్ర యత్ర హిరణ్మయీ । తత్ర తత్ర స్థితా త్వం మే తవ రూపం ప్రదర్శయ ॥ ౫౦॥ క్రీడన్తీ బహుధా భూమౌ పరిపూర్ణకృపా మయి । మమ మూర్ధని తే హస్తమవిలమ్బితమర్పయ ॥ ౫౧॥ ఫలద్భాగ్యోదయే లక్ష్మి సమస్తపురవాసిని । ప్రసీద మే మహాలక్ష్మి పరిపూర్ణమనోరథే ॥ ౫౨॥ అయోధ్యాదిషు సర్వేషు నగరేషు సమాస్థితే । విభవైర్వివిధైర్యుక్తైః సమాగచ్ఛ ముదాన్వితే ॥ ౫౩॥ సమాగచ్ఛ సమాగచ్ఛ మమాగ్రే భవ సుస్థిరా । కరుణారసనిష్యన్దనేత్రద్వయవిశాలిని ॥ ౫౪॥ సన్నిధత్స్వ మహాలక్ష్మి త్వత్పాణిం మమ మస్తకే । కరుణాసుధయా మాం త్వమభిషిచ్య స్థిరం కురు ॥ ౫౫॥ సర్వరాజగృహే లక్ష్మి సమాగచ్ఛ బలాన్వితే । స్థిత్వాఽఽశు పురతో మేఽద్య ప్రసాదేనాభయం కురు ॥ ౫౬॥ సాదరం మస్తకే హస్తం మమ త్వం కృపయాఽర్పయ । సర్వరాజస్థితే లక్ష్మి త్వత్కలా మయి తిష్ఠతు ॥ ౫౭॥ ఆద్యాది శ్రీర్మహాలక్ష్మి విష్ణువామాఙ్కసంస్థితే । ప్రత్యక్షం కురు మే రూపం రక్ష మాం శరణాగతమ్ ॥ ౫౮॥ ప్రసీద మే మహాలక్ష్మి సుప్రసీద మహాశివే । అచలా భవ సుప్రీతా సుస్థిరా భవ మద్గృహే ॥ ౫౯॥ యావత్తిష్ఠన్తి వేదాశ్చ యావచ్చన్ద్ర-దివాకరౌ । యావద్విష్ణుశ్చ యావత్త్వం తావత్కురు కృపాం మయి ॥ ౬౦॥ చాన్ద్రీ కలా యథా శుక్లే వర్ధతే సా దినే దినే । తథా దయా తే మయ్యేవ వర్ధతామభివర్ధతామ్ ॥ ౬౧॥ యథా వైకుణ్ఠనగరే యథా వై క్షీరసాగరే । తథా మద్భవనే తిష్ఠ స్థిరం శ్రీవిష్ణునా సహ ॥ ౬౨॥ యోగినాం హృదయే నిత్యం యథా తిష్ఠసి విష్ణునా । తథా మద్భవనే తిష్ఠ స్థిరం శ్రీవిష్ణునా సహ ॥ ౬౩॥ నారాయణస్య హృదయే భవతీ యథాఽఽస్తే నారాయణోఽపి తవ హృత్కమలే యథాఽఽస్తే । నారాయణస్త్వమపి నిత్యవిభూ తథైవ తౌ తిష్ఠతాం హృది మమాపి దయాన్వితౌ శ్రీః ॥ ౬౪॥ విజ్ఞానవృద్ధిం హృదయే కురు శ్రీః సౌభాగ్యవృద్ధిం కురు మే గృహే శ్రీః । దయాసువృద్ధిం కురుతాం మయి శ్రీః సువర్ణవృద్ధిం కురు మే గృహే శ్రీః ॥ ౬౫॥ న మాం త్యజేథాః శ్రితకల్పవల్లి సద్భక్తి-చిన్తామణి-కామధేనో । న మాం త్యజేథా భవ సుప్రసన్నే గృహే కలత్రేషు చ పుత్రవర్గే ॥ ౬౬॥ ॥ కుక్షిబీజమ్ ॥ ఓం-అం-ఆం-ఈం-ఏం-ఐం ॥ ఆద్యాదిమాయే త్వమజాణ్డబీజం త్వమేవ సాకార-నిరాకృతీ త్వమ్ । త్వయా ధృతాశ్చాబ్జభవాణ్డసఙ్ఘాశ్చిత్రం చరిత్రం తవ దేవి విష్ణోః ॥ ౬౭॥ బ్రహ్మరుద్రాదయో దేవా వేదాశ్చాపి న శక్నుయుః । మహిమానం తవ స్తోతుం మన్దోఽహం శక్నుయాం కథమ్ ॥ ౬౮॥ అమ్బ త్వద్వత్సవాక్యాని సూక్తాసూక్తాని యాని చ । తాని స్వీకురు సర్వజ్ఞే దయాలుత్వేన సాదరమ్ ॥ ౬౯॥ భవన్తం శరణం గత్వా కృతార్థాః స్యుః పురాతనాః । ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా త్వామహం శరణం వ్రజే ॥ ౭౦॥ అనన్తా నిత్యసుఖినః త్వద్భక్తాస్త్వత్పరాయణాః । ఇతి వేదప్రమాణాద్ధి దేవి త్వాం శరణం వ్రజే ॥ ౭౧॥ తవ ప్రతిజ్ఞా మద్భక్తా న నశ్యన్తీత్యపి క్వచిత్ । ఇతి సఞ్చిన్త్య సఞ్చిన్త్య ప్రాణాన్ సన్ధారయామ్యహమ్ ॥ ౭౨॥ త్వదధీనస్త్వహం మాతః త్వత్కృపా మయి విద్యతే । యావత్సమ్పూర్ణకామః స్యాం తావద్దేహి దయానిధే ॥ ౭౩॥ క్షణమాత్రం న శక్నోమి జీవితుం త్వత్కృపాం వినా । న హి జీవన్తి జలజా జలం త్యక్త్వా జలాశ్రయాః ॥ ౭౪॥ యథా హి పుత్రవాత్సల్యాత్ జననీ ప్రస్నుతస్తనీ । వత్సం త్వరితమాగత్య సమ్ప్రీణయతి వత్సలా ॥ ౭౫॥ యది స్యాం తవ పుత్రోఽహం మాతా త్వం యది మామకీ । దయాపయోధర-స్తన్య-సుధాభిరభిషిఞ్చ మామ్ ॥ ౭౬॥ మృగ్యో న గుణలేశోఽపి మయి దోషైక-మన్దిరే । పాంసూనాం వృష్టిబిన్దూనాం దోషాణాం చ న మే మతిః ॥ ౭౭॥ పాపినామహమేకాగ్రో దయాలూనాం త్వమగ్రణీః । దయనీయో మదన్యోఽస్తి తవ కోఽత్ర జగత్త్రయే ॥ ౭౮॥ విధినాహం న సృష్టశ్చేత్ న స్యాత్తవ దయాలుతా । ఆమయో వా న సృష్టశ్చేదౌషధస్య వృథోదయః ॥ ౭౯॥ కృపా మదగ్రజా కిం తే అహం కిం వా తదగ్రజః । విచార్య దేహి మే విత్తం తవ దేవి దయానిధే ॥ ౮౦॥ మాతా పితా త్వం గురుః సద్గతిః శ్రీః త్వమేవ సఞ్జీవనహేతుభూతా । అన్యం న మన్యే జగదేకనాథే త్వమేవ సర్వం మమ దేవి సత్యమ్ ॥ ౮౧॥ ॥ హృదయ బీజమ్ ॥ ఓం-ఘ్రాం-ఘ్రీం-ఘ్రూం-ఘ్రేం-ఘ్రోం-ఘ్రః-హుం ఫట్ కురు కురు స్వాహా ॥ ఆద్యాదిలక్ష్మీర్భవ సుప్రసన్నా విశుద్ధవిజ్ఞానసుఖైకదోగ్ధ్రి । అజ్ఞానహన్త్రీ త్రిగుణాతిరిక్తా ప్రజ్ఞాననేత్రీ భవ సుప్రసన్నా ॥ ౮౨॥ అశేషవాగ్జాడ్య-మలాపహన్త్రీ నవం నవం సుష్టు సువాక్యదాయినీ । మమైవ జిహ్వాగ్రసురఙ్గవర్తినీ భవ ప్రసన్నా వదనే చ మే శ్రీః ॥ ౮౩॥ సమస్తసమ్పత్సు విరాజమానా సమస్తతేజస్సు విభాసమానా । విష్ణుప్రియే త్వం భవ దీప్యమానా వాగ్దేవతా మే నయనే ప్రసన్నా ॥ ౮౪॥ సర్వప్రదర్శే సకలార్థదే త్వం ప్రభాసులావణ్యదయాప్రదోగ్ధ్రి । సువర్ణదే త్వం సుముఖీ భవ శ్రీర్హిరణ్మయీ మే నయనే ప్రసన్నా ॥ ౮౫॥ సర్వార్థదా సర్వజగత్ప్రసూతిః సర్వేశ్వరీ సర్వభయాపహన్త్రీ । సర్వోన్నతా త్వం సుముఖీ చ నః శ్రీర్హిరణ్మయీ మే భవ సుప్రసన్నా ॥ ౮౬॥ సమస్త-విఘ్నౌఘ-వినాశకారిణీ సమస్త-భక్తోద్ధరణే విచక్షణా । అనన్తసమ్మోద-సుఖప్రదాయినీ హిరణ్మయీ మే నయనే ప్రసన్నా ॥ ౮౭॥ దేవి ప్రసీద దయనీయతమాయ మహ్యం దేవాధినాథ-భవ-దేవగణాభివన్ద్యే । మాతస్తథైవ భవ సన్నిహితా దృశోర్మే పత్యా సమం మమ ముఖే భవ సుప్రసన్నా ॥ ౮౮॥ మా వత్స భైరభయదానకరోఽర్పితస్తే మౌలౌ మమేతి మయి దీనదయానుకమ్పే । మాతః సమర్పయ ముదా కరుణాకటాక్షం మాఙ్గల్యబీజమిహ నః సృజ జన్మ మాతః ॥ ౮౯॥ ॥ కణ్ఠబీజమ్ ॥ ఓం-శ్రాం-శ్రీం-శ్రూం-శ్రైం-శ్రౌం-శ్రం-శ్రాః ॥ కటాక్ష ఇహ కామధుక్ తవ మనస్తు చిన్తామణిః కరః సురతరుః సదా నవనిధిస్త్వమేవేన్దిరే । భవేత్తవ దయారసో మమ రసాయనం చాన్వహం ముఖం తవ కలానిధిర్వివిధ-వాఞ్ఛితార్థప్రదమ్ ॥ ౯౦॥ యథా రసస్పర్శనతోఽయసోఽపి సువర్ణతా స్యాత్కమలే తథా తే । కటాక్షసంస్పర్శనతో జనానామమఙ్గలానామపి మఙ్గలత్వమ్ ॥ ౯౧॥ దేహీతి నాస్తీతి వచః ప్రవేశాద్ భీతో రమే త్వాం శరణం ప్రపద్యే । అతః సదాస్మిన్నభయప్రదా త్వం సహైవ పత్యా మయి సన్నిధేహి ॥ ౯౨॥ కల్పద్రుమేణ మణినా సహితా సురమ్యా శ్రీస్తే కలా మయి రసేన రసాయనేన । ఆస్తామతో మమ చ దృక్కరపాణిపాద- స్పృష్ట్యాః సువర్ణవపుషః స్థిరజఙ్గమాః స్యుః ॥ ౯౩॥ ఆద్యాదివిష్ణోః స్థిరధర్మపత్నీ త్వమేవ పత్యా మమ సన్నిధేహి । ఆద్యాదిలక్ష్మి త్వదనుగ్రహేణ పదే పదే మే నిధిదర్శనం స్యాత్ ॥ ౯౪॥ ఆద్యాదిలక్ష్మీహృదయం పఠేద్యః స రాజ్యలక్ష్మీమచలాం తనోతి । మహాదరిద్రోఽపి భవేద్ధనాఢయః తదన్వయే శ్రీః స్థిరతాం ప్రయాతి ॥ ౯౫॥ యస్య స్మరణమాత్రేణ తుష్టా స్యాద్విష్ణువల్లభా । తస్యాభీష్టం దదత్యాశు తం పాలయతి పుత్రవత్ ॥ ౯౬॥ ఇదం రహస్యం హృదయం సర్వకామఫలప్రదమ్ । జపః పఞ్చసహస్రం తు పురశ్చరణముచ్యతే ॥ ౯౭॥ త్రికాలమేకకాలం వా నరో భక్తిసమన్వితః । యః పఠేత్ శ‍ృణుయాద్వాపి స యాతి పరమాం శ్రియమ్ ॥ ౯౮॥ మహాలక్ష్మీం సముద్దిశ్య నిశి భార్గవవాసరే । ఇదం శ్రీహృదయం జప్త్వా పఞ్చవారం ధనీ భవేత్ ॥ ౯౯॥ అనేన హృదయేనాన్నం గర్భిణ్యా అభిమన్త్రితమ్ । దదాతి తత్కులే పుత్రో జాయతే శ్రీపతిః స్వయమ్ ॥ ౧౦౦॥ నరేణాప్యథవా నార్యా లక్ష్మీహృదయమన్త్రితే । జలే పీతే చ తద్వంశే మన్దభాగ్యో న జాయతే ॥ ౧౦౧॥ య ఆశ్వయుఙ్మాసి చ శుక్లపక్షే రమోత్సవే సన్నిహితే చ భక్త్యా । పఠేత్తథైకోత్తరవారవృద్ధ్యా లభేత్స సౌవర్ణమయీం సువృష్టిమ్ ॥ ౧౦౨॥ య ఏకభక్త్యాఽన్వహమేకవర్షం విశుద్ధధీః సప్తతివారజాపీ । స మన్దభాగ్యోఽపి రమాకటాక్షాత్ భవేత్సహస్రాక్షశతాధికశ్రీః ॥ ౧౦౩॥ శ్రీశాంఘ్రిభక్తిం హరిదాసదాస్యం ప్రపన్నమన్త్రార్థదృఢైకనిష్ఠామ్ । గురోః స్మృతిం నిర్మలబోధబుద్ధిం ప్రదేహి మాతః పరమం పదం శ్రీః ॥ ౧౦౪॥ పృథ్వీపతిత్వం పురుషోత్తమత్వం విభూతివాసం వివిధార్థసిద్ధిమ్ । సమ్పూర్ణకీర్తిం బహువర్షభోగం ప్రదేహి మే దేవి పునఃపునస్త్వమ్ ॥ ౧౦౫॥ వాదార్థసిద్ధిం బహులోకవశ్యం వయఃస్థిరత్వం లలనాసు భోగమ్ । పౌత్రాదిలబ్ధిం సకలార్థసిద్ధిం ప్రదేహి మే భార్గవి జన్మజన్మని ॥ ౧౦౬॥ సువర్ణవృద్ధిం కురు మే గృహే శ్రీః విభూతివృద్ధిం కురూ మే గృహే శ్రీః । కల్యాణవృద్ధిం కురు మే గృహే శ్రీః విభూతివృద్ధిం కురు మే గృహే శ్రీః ॥ ౧౦౭॥ ॥ శిరో బీజమ్ ॥ ఓం-యం-హం-కం-లం- వం-శ్రీం ॥ ధ్యాయేల్లక్ష్మీం ప్రహసితముఖీం కోటిబాలార్కభాసాం విద్యుద్వర్ణామ్బరవరధరాం భూషణాఢ్యాం సుశోభామ్ । బీజాపూరం సరసిజయుగం బిభ్రతీం స్వర్ణపాత్రం భర్త్రాయుక్తాం ముహురభయదాం మహ్యమప్యచ్యుతశ్రీః ॥ ౧౦౮॥ ॥ ఇతి శ్రీఅథర్వణరహస్యే లక్ష్మీహృదయస్తోత్రం సమ్పూర్ణమ్ ॥ This should be chanted together with Narayanahridayastotram for greater benefits. Proofread by Ravin Bhalekar ravibhalekar@hotmail.com, Proofreading and commentary by N.Balasubramanian Proofread by PSA Easwaran % Text title : lakShmIhRidaya stotram % File name : laxmiihridaya.itx % itxtitle : lakShmIhRidayastotram athavA AdyAdi shrImahAlakShmIhRidayastotram | % engtitle : lakShmIhRidaya stotram % Category : hRidaya, devii, lakShmI, devI % Location : doc_devii % Sublocation : devii % SubDeity : lakShmI % Author : Traditional % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Transliterated by : Ravin Bhalekar ravibhalekar at hotmail.com % Proofread by : Ravin Bhalekar ravibhalekar at hotmail.com, N.Balasubramanian, PSA Easwaran % Translated by : N.Balasubramanian % Description-comments : should be used with nArAyaNahRidayam % Indexextra : (manuscript, Meanings, Hindi, nArAyaNahRidayam) % Latest update : November 06, 2004, March 14, 2021 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % Site access : https://sanskritdocuments.org