मन्दोदरी-रावण-संवादः shlokacount35 श्री-महादेव उवाच रावणस्तु ततो भार्यामुवाच परिसान्त्वयन् दैवाधीनमिदं भद्रे जीवता किं न दृश्यते त्यज शोकं विशालाक्षि ज्ञानमालम्ब्य निश्चितम् अज्ञानप्रभवः शोकः शोको ज्ञानविनाशकृत् अज्ञानप्रभवाहन्धीः शरीरादिष्वनात्मसु तन्मूलः पुत्रदारादिसम्बन्धः संसृतिस्ततः हर्षशोकभयक्रोधलोभमोहस्पृहादयः अज्ञानप्रभवा ह्येते जन्ममृत्युजरादयः आत्मा तु केवलं शुद्धो व्यतिरिक्तो ह्यलेपकः आनन्दरूपो ज्ञानात्मा सर्वभावविवर्जितः न संयोगो वियोगो वा विद्यते केनचित्सतः एवं ज्ञात्वा स्वमात्मानं त्यज शोकमनिन्दिते इदानीमेव गच्छामि हत्वा रामं सलक्ष्मणम् आगमिष्यामि नो चेन्मां दारयिष्यति सायकैः श्रीरामो वज्रकल्पैश्च ततो गच्छामि तत्पदम् तदा त्वया मे कर्तव्या क्रिया मच्छासनात्प्रिये सीतां हत्वा मया सार्धं त्वं प्रवेक्ष्यसि पावकम् एवं श्रुत्वा वचस्तस्य रावणस्यातिदुःखिता उवाच नाथ मे वाक्यं शृणु सत्यं तथा कुरु शक्यो न राघवो जेतुं त्वया चान्यैः कदाचन रामो देववरः साक्षात्प्रधानपुरुषेश्वरः मत्स्यो भूत्वा पुरा कल्पे मनुं वैवस्वतं प्रभुः ररक्ष सकलापद्भ्यो राघवो भक्तवत्सलः रामः कूर्मोऽभवत्पूर्वं लक्षयोजनविस्तृतः समुद्रमथने पृष्ठे दधार कनकाचलम् हिरण्याक्षोऽतिदुर्वृत्तो हतोऽनेन महात्मना क्रोडरूपेण वपुषा क्षोणीमुद्धरता क्वचित् त्रिलोककण्टकं दैत्यं हिरण्यकशिपुं पुरा हतवान्नारसिंहेन वपुषा रघुनन्दनः विक्रमैस्त्रिभिरेवासौ बलिं बद्ध्वा जगत्त्रयम् आक्रम्यादात्सुरेन्द्राय भृत्याय रघुसत्तमः राक्षसाः क्षत्रियाकारा जाता भूमेर्भरावहाः तान् हत्वा बहुशो रामो भुवं जित्वा ह्यदान्मुनेः स एव साम्प्रतं जातो रघुवंशे परात्परः भवदर्थे रघुश्रेष्ठो मानुषत्वमुपागतः तस्य भार्या किमर्थं वा हृता सीता वनाद् बलात् मम पुत्रविनाशार्थं स्वस्यापि निधनाय च इतः परं वा वैदेहीं प्रेषयस्व रघूत्तमे विभीषणाय राज्यं तु दत्त्वा गच्छामहे वनम् मन्दोदरीवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् कथं भद्रे रणे पुत्रान् भ्रातॄन् राक्षसमण्डलम् घातयित्वा राघवेण जीवामि वनगोचरः रामेण सह योत्स्यामि रामबाणैः सुशीघ्रगैः विदार्यमाणो यास्यामि तद्विष्णोः परमं पदम् जानामि राघवं विष्णुं लक्ष्मीं जानामि जानकीम् ज्ञात्वैव जानकी सीता मयाऽऽनीता वनाद् बलात् रामेण निधनं प्राप्य यास्यामीति परं पदम् विमुच्य त्वां तु संसाराद्गमिष्यामि सह प्रिये परानन्दमयी शुद्धा सेव्यते या मुमुक्षुभिः तां गतिं तु गमिष्यामि हतो रामेण संयुगे प्रक्षाल्य कल्मषाणीह मुक्तिं यास्यामि दुर्लभाम् क्लेशादिपञ्चकतरङ्गयुतं भ्रमाढ्यं दारात्मजाप्तधनबन्धुझषाभियुक्तम् और्वानलाभनिजरोषमनङ्गजालं संसारसागरमतीत्य हरिं व्रजामि ॥इति श्रीमदध्यात्मरामायणे उमामहेश्वरसंवादे युद्धकाण्डे दशमे सर्गे मन्दोदरी-रावण-संवादः सम्पूर्णः

మన్దోదరీ-రావణ-సంవాదః shlokacount35 శ్రీ-మహాదేవ ఉవాచ రావణస్తు తతో భార్యామువాచ పరిసాన్త్వయన్ దైవాధీనమిదం భద్రే జీవతా కిం న దృశ్యతే త్యజ శోకం విశాలాక్షి జ్ఞానమాలమ్బ్య నిశ్చితమ్ అజ్ఞానప్రభవః శోకః శోకో జ్ఞానవినాశకృత్ అజ్ఞానప్రభవాహన్ధీః శరీరాదిష్వనాత్మసు తన్మూలః పుత్రదారాదిసమ్బన్ధః సంసృతిస్తతః హర్షశోకభయక్రోధలోభమోహస్పృహాదయః అజ్ఞానప్రభవా హ్యేతే జన్మమృత్యుజరాదయః ఆత్మా తు కేవలం శుద్ధో వ్యతిరిక్తో హ్యలేపకః ఆనన్దరూపో జ్ఞానాత్మా సర్వభావవివర్జితః న సంయోగో వియోగో వా విద్యతే కేనచిత్సతః ఏవం జ్ఞాత్వా స్వమాత్మానం త్యజ శోకమనిన్దితే ఇదానీమేవ గచ్ఛామి హత్వా రామం సలక్ష్మణమ్ ఆగమిష్యామి నో చేన్మాం దారయిష్యతి సాయకైః శ్రీరామో వజ్రకల్పైశ్చ తతో గచ్ఛామి తత్పదమ్ తదా త్వయా మే కర్తవ్యా క్రియా మచ్ఛాసనాత్ప్రియే సీతాం హత్వా మయా సార్ధం త్వం ప్రవేక్ష్యసి పావకమ్ ఏవం శ్రుత్వా వచస్తస్య రావణస్యాతిదుఃఖితా ఉవాచ నాథ మే వాక్యం శృణు సత్యం తథా కురు శక్యో న రాఘవో జేతుం త్వయా చాన్యైః కదాచన రామో దేవవరః సాక్షాత్ప్రధానపురుషేశ్వరః మత్స్యో భూత్వా పురా కల్పే మనుం వైవస్వతం ప్రభుః రరక్ష సకలాపద్భ్యో రాఘవో భక్తవత్సలః రామః కూర్మోఽభవత్పూర్వం లక్షయోజనవిస్తృతః సముద్రమథనే పృష్ఠే దధార కనకాచలమ్ హిరణ్యాక్షోఽతిదుర్వృత్తో హతోఽనేన మహాత్మనా క్రోడరూపేణ వపుషా క్షోణీముద్ధరతా క్వచిత్ త్రిలోకకణ్టకం దైత్యం హిరణ్యకశిపుం పురా హతవాన్నారసింహేన వపుషా రఘునన్దనః విక్రమైస్త్రిభిరేవాసౌ బలిం బద్ధ్వా జగత్త్రయమ్ ఆక్రమ్యాదాత్సురేన్ద్రాయ భృత్యాయ రఘుసత్తమః రాక్షసాః క్షత్రియాకారా జాతా భూమేర్భరావహాః తాన్ హత్వా బహుశో రామో భువం జిత్వా హ్యదాన్మునేః స ఏవ సామ్ప్రతం జాతో రఘువంశే పరాత్పరః భవదర్థే రఘుశ్రేష్ఠో మానుషత్వముపాగతః తస్య భార్యా కిమర్థం వా హృతా సీతా వనాద్ బలాత్ మమ పుత్రవినాశార్థం స్వస్యాపి నిధనాయ చ ఇతః పరం వా వైదేహీం ప్రేషయస్వ రఘూత్తమే విభీషణాయ రాజ్యం తు దత్త్వా గచ్ఛామహే వనమ్ మన్దోదరీవచః శ్రుత్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్ కథం భద్రే రణే పుత్రాన్ భ్రాతౄన్ రాక్షసమణ్డలమ్ ఘాతయిత్వా రాఘవేణ జీవామి వనగోచరః రామేణ సహ యోత్స్యామి రామబాణైః సుశీఘ్రగైః విదార్యమాణో యాస్యామి తద్విష్ణోః పరమం పదమ్ జానామి రాఘవం విష్ణుం లక్ష్మీం జానామి జానకీమ్ జ్ఞాత్వైవ జానకీ సీతా మయాఽఽనీతా వనాద్ బలాత్ రామేణ నిధనం ప్రాప్య యాస్యామీతి పరం పదమ్ విముచ్య త్వాం తు సంసారాద్గమిష్యామి సహ ప్రియే పరానన్దమయీ శుద్ధా సేవ్యతే యా ముముక్షుభిః తాం గతిం తు గమిష్యామి హతో రామేణ సంయుగే ప్రక్షాల్య కల్మషాణీహ ముక్తిం యాస్యామి దుర్లభామ్ క్లేశాదిపఞ్చకతరఙ్గయుతం భ్రమాఢ్యం దారాత్మజాప్తధనబన్ధుఝషాభియుక్తమ్ ఔర్వానలాభనిజరోషమనఙ్గజాలం సంసారసాగరమతీత్య హరిం వ్రజామి ॥ఇతి శ్రీమదధ్యాత్మరామాయణే ఉమామహేశ్వరసంవాదే యుద్ధకాణ్డే దశమే సర్గే మన్దోదరీ-రావణ-సంవాదః సమ్పూర్ణః

mandodarī-rāvaṇa-saṃvādaḥ shlokacount35 śrī-mahādeva uvāca rāvaṇastu tato bhāryāmuvāca parisāntvayan daivādhīnamidaṃ bhadre jīvatā kiṃ na dṛśyate tyaja śokaṃ viśālākṣi jñānamālambya niścitam ajñānaprabhavaḥ śokaḥ śoko jñānavināśakṛt ajñānaprabhavāhandhīḥ śarīrādiṣvanātmasu tanmūlaḥ putradārādisambandhaḥ saṃsṛtistataḥ harṣaśokabhayakrodhalobhamohaspṛhādayaḥ ajñānaprabhavā hyete janmamṛtyujarādayaḥ ātmā tu kevalaṃ śuddho vyatirikto hyalepakaḥ ānandarūpo jñānātmā sarvabhāvavivarjitaḥ na saṃyogo viyogo vā vidyate kenacitsataḥ evaṃ jñātvā svamātmānaṃ tyaja śokamanindite idānīmeva gacchāmi hatvā rāmaṃ salakṣmaṇam āgamiṣyāmi no cenmāṃ dārayiṣyati sāyakaiḥ śrīrāmo vajrakalpaiśca tato gacchāmi tatpadam tadā tvayā me kartavyā kriyā macchāsanātpriye sītāṃ hatvā mayā sārdhaṃ tvaṃ pravekṣyasi pāvakam evaṃ śrutvā vacastasya rāvaṇasyātiduḥkhitā uvāca nātha me vākyaṃ śṛṇu satyaṃ tathā kuru śakyo na rāghavo jetuṃ tvayā cānyaiḥ kadācana rāmo devavaraḥ sākṣātpradhānapuruṣeśvaraḥ matsyo bhūtvā purā kalpe manuṃ vaivasvataṃ prabhuḥ rarakṣa sakalāpadbhyo rāghavo bhaktavatsalaḥ rāmaḥ kūrmo'bhavatpūrvaṃ lakṣayojanavistṛtaḥ samudramathane pṛṣṭhe dadhāra kanakācalam hiraṇyākṣo'tidurvṛtto hato'nena mahātmanā kroḍarūpeṇa vapuṣā kṣoṇīmuddharatā kvacit trilokakaṇṭakaṃ daityaṃ hiraṇyakaśipuṃ purā hatavānnārasiṃhena vapuṣā raghunandanaḥ vikramaistribhirevāsau baliṃ baddhvā jagattrayam ākramyādātsurendrāya bhṛtyāya raghusattamaḥ rākṣasāḥ kṣatriyākārā jātā bhūmerbharāvahāḥ tān hatvā bahuśo rāmo bhuvaṃ jitvā hyadānmuneḥ sa eva sāmprataṃ jāto raghuvaṃśe parātparaḥ bhavadarthe raghuśreṣṭho mānuṣatvamupāgataḥ tasya bhāryā kimarthaṃ vā hṛtā sītā vanād balāt mama putravināśārthaṃ svasyāpi nidhanāya ca itaḥ paraṃ vā vaidehīṃ preṣayasva raghūttame vibhīṣaṇāya rājyaṃ tu dattvā gacchāmahe vanam mandodarīvacaḥ śrutvā rāvaṇo vākyamabravīt kathaṃ bhadre raṇe putrān bhrātṝn rākṣasamaṇḍalam ghātayitvā rāghaveṇa jīvāmi vanagocaraḥ rāmeṇa saha yotsyāmi rāmabāṇaiḥ suśīghragaiḥ vidāryamāṇo yāsyāmi tadviṣṇoḥ paramaṃ padam jānāmi rāghavaṃ viṣṇuṃ lakṣmīṃ jānāmi jānakīm jñātvaiva jānakī sītā mayā''nītā vanād balāt rāmeṇa nidhanaṃ prāpya yāsyāmīti paraṃ padam vimucya tvāṃ tu saṃsārādgamiṣyāmi saha priye parānandamayī śuddhā sevyate yā mumukṣubhiḥ tāṃ gatiṃ tu gamiṣyāmi hato rāmeṇa saṃyuge prakṣālya kalmaṣāṇīha muktiṃ yāsyāmi durlabhām kleśādipañcakataraṅgayutaṃ bhramāḍhyaṃ dārātmajāptadhanabandhujhaṣābhiyuktam aurvānalābhanijaroṣamanaṅgajālaṃ saṃsārasāgaramatītya hariṃ vrajāmi ||iti śrīmadadhyātmarāmāyaṇe umāmaheśvarasaṃvāde yuddhakāṇḍe daśame sarge mandodarī-rāvaṇa-saṃvādaḥ sampūrṇaḥ