नवविधभक्तिवर्णनम् shlokacount19 श्री-राम उवाच पुंस्त्वे स्त्रीत्वे विशेषो वा जातिनामाश्रमादयः न कारणं मद्भजने भक्तिरेव हि कारणम् यज्ञदानतपोभिर्वा वेदाध्ययनकर्मभिः नैव द्रष्टुमहं शक्यो मद्भक्तिविमुखैः सदा तस्माद्भामिनि सङ्क्षेपाद्वक्ष्येऽहं भक्तिसाधनम् सतां सङ्गतिरेवात्र साधनं प्रथमं स्मृतम् द्वितीयं मत्कथालापस्तृतीयं मद्गुणेरणम् व्याख्यातृत्वं मद्वचसां चतुर्थं साधनं भवेत् आचार्योपासनं भद्रे सद्बुद्ध्याऽमायया सदा पञ्चमं पुण्यशीलत्वं यमादि नियमादि च निष्ठा मत्पूजने नित्यं षष्ठं साधनमीरितम् मम मन्त्रोपासकत्वं साङ्गं सप्तममुच्यते मद्भक्तेष्वधिका पूजा सर्वभूतेषु मन्मतिः बाह्यार्थेषु विरागित्वं शमादिसहितं तथा अष्टमं नवमं तत्त्वविचारो मम भामिनि एवं नवविधा भक्तिः साधनं यस्य कस्य वा स्त्रियो वा पुरुषस्यापि तिर्यग्योनिगतस्य वा भक्तिः सञ्जायते प्रेमलक्षणा शुभलक्षणे भक्तौ सञ्जातमात्रायां मत्तत्त्वानुभवस्तदा ममानुभवसिद्धस्य मुक्तिस्तत्रैव जन्मनि स्यात्तस्मात्कारणं भक्तिर्मोक्षस्येति सुनिश्चितम् प्रथमं साधनं यस्य भवेत्तस्य क्रमेण तु भवेत्सर्वं ततो भक्तिर्मुक्तिरेव सुनिश्चितम् यस्मान्मद्भक्तियुक्ता त्वं ततोऽहं त्वामुपस्थितः इतो मद्दर्शनान्मुक्तिस्तव नास्त्यत्र संशयः। ॥इति श्रीमदध्यात्मरामयणे उमामहेश्वरसंवादे अरण्यकाण्डे दशमे सर्गे श्रीरामोक्त नवविधभक्तिवर्णनं सम्पूर्णम्॥

నవవిధభక్తివర్ణనమ్ shlokacount19 శ్రీ-రామ ఉవాచ పుంస్త్వే స్త్రీత్వే విశేషో వా జాతినామాశ్రమాదయః న కారణం మద్భజనే భక్తిరేవ హి కారణమ్ యజ్ఞదానతపోభిర్వా వేదాధ్యయనకర్మభిః నైవ ద్రష్టుమహం శక్యో మద్భక్తివిముఖైః సదా తస్మాద్భామిని సఙ్క్షేపాద్వక్ష్యేఽహం భక్తిసాధనమ్ సతాం సఙ్గతిరేవాత్ర సాధనం ప్రథమం స్మృతమ్ ద్వితీయం మత్కథాలాపస్తృతీయం మద్గుణేరణమ్ వ్యాఖ్యాతృత్వం మద్వచసాం చతుర్థం సాధనం భవేత్ ఆచార్యోపాసనం భద్రే సద్బుద్ధ్యాఽమాయయా సదా పఞ్చమం పుణ్యశీలత్వం యమాది నియమాది చ నిష్ఠా మత్పూజనే నిత్యం షష్ఠం సాధనమీరితమ్ మమ మన్త్రోపాసకత్వం సాఙ్గం సప్తమముచ్యతే మద్భక్తేష్వధికా పూజా సర్వభూతేషు మన్మతిః బాహ్యార్థేషు విరాగిత్వం శమాదిసహితం తథా అష్టమం నవమం తత్త్వవిచారో మమ భామిని ఏవం నవవిధా భక్తిః సాధనం యస్య కస్య వా స్త్రియో వా పురుషస్యాపి తిర్యగ్యోనిగతస్య వా భక్తిః సఞ్జాయతే ప్రేమలక్షణా శుభలక్షణే భక్తౌ సఞ్జాతమాత్రాయాం మత్తత్త్వానుభవస్తదా మమానుభవసిద్ధస్య ముక్తిస్తత్రైవ జన్మని స్యాత్తస్మాత్కారణం భక్తిర్మోక్షస్యేతి సునిశ్చితమ్ ప్రథమం సాధనం యస్య భవేత్తస్య క్రమేణ తు భవేత్సర్వం తతో భక్తిర్ముక్తిరేవ సునిశ్చితమ్ యస్మాన్మద్భక్తియుక్తా త్వం తతోఽహం త్వాముపస్థితః ఇతో మద్దర్శనాన్ముక్తిస్తవ నాస్త్యత్ర సంశయః। ॥ఇతి శ్రీమదధ్యాత్మరామయణే ఉమామహేశ్వరసంవాదే అరణ్యకాణ్డే దశమే సర్గే శ్రీరామోక్త నవవిధభక్తివర్ణనం సమ్పూర్ణమ్॥

navavidhabhaktivarṇanam shlokacount19 śrī-rāma uvāca puṃstve strītve viśeṣo vā jātināmāśramādayaḥ na kāraṇaṃ madbhajane bhaktireva hi kāraṇam yajñadānatapobhirvā vedādhyayanakarmabhiḥ naiva draṣṭumahaṃ śakyo madbhaktivimukhaiḥ sadā tasmādbhāmini saṅkṣepādvakṣye'haṃ bhaktisādhanam satāṃ saṅgatirevātra sādhanaṃ prathamaṃ smṛtam dvitīyaṃ matkathālāpastṛtīyaṃ madguṇeraṇam vyākhyātṛtvaṃ madvacasāṃ caturthaṃ sādhanaṃ bhavet ācāryopāsanaṃ bhadre sadbuddhyā'māyayā sadā pañcamaṃ puṇyaśīlatvaṃ yamādi niyamādi ca niṣṭhā matpūjane nityaṃ ṣaṣṭhaṃ sādhanamīritam mama mantropāsakatvaṃ sāṅgaṃ saptamamucyate madbhakteṣvadhikā pūjā sarvabhūteṣu manmatiḥ bāhyārtheṣu virāgitvaṃ śamādisahitaṃ tathā aṣṭamaṃ navamaṃ tattvavicāro mama bhāmini evaṃ navavidhā bhaktiḥ sādhanaṃ yasya kasya vā striyo vā puruṣasyāpi tiryagyonigatasya vā bhaktiḥ sañjāyate premalakṣaṇā śubhalakṣaṇe bhaktau sañjātamātrāyāṃ mattattvānubhavastadā mamānubhavasiddhasya muktistatraiva janmani syāttasmātkāraṇaṃ bhaktirmokṣasyeti suniścitam prathamaṃ sādhanaṃ yasya bhavettasya krameṇa tu bhavetsarvaṃ tato bhaktirmuktireva suniścitam yasmānmadbhaktiyuktā tvaṃ tato'haṃ tvāmupasthitaḥ ito maddarśanānmuktistava nāstyatra saṃśayaḥ| ||iti śrīmadadhyātmarāmayaṇe umāmaheśvarasaṃvāde araṇyakāṇḍe daśame sarge śrīrāmokta navavidhabhaktivarṇanaṃ sampūrṇam||