रावणसनत्कुमार-संवाद-कथा अगस्त्य उवाच shlokacount28 अथान्यां सम्प्रवक्ष्यामि कथां राम त्वदाश्रयाम् सीता हृता यदर्थं सा रावणेन दुरात्मना पुरा कृतयुगे राम प्रजापतिसुतं विभुम् सनत्कुमारमेकान्ते समासीनं दशाननः विनयावनतो भूत्वा ह्यभिवाद्येदमब्रवीत् को न्वस्मिन् प्रवरो लोके देवानां बलवत्तरः देवाश्च यं समाश्रित्य युद्धे शत्रुं जयन्ति हि कं यजन्ति द्विजा नित्यं कं ध्यायन्ति च योगिनः एतन्मे शंस भगवन् प्रश्नं प्रश्नविदां वर ज्ञात्वा तस्य हृदिस्थं यत्तदशेषेण योगदृक् दशाननमुवाचेदं शृणु वक्ष्यामि पुत्रक भर्ता यो जगतां नित्यं यस्य जन्मादिकं न हि सुरासुरैर्नुतो नित्यं हरिर्नारायणोऽव्ययः यन्नाभिपङ्कजाज्जातो ब्रह्मा विश्वसृजां पतिः सृष्टं येनैव सकलं जगत्स्थावरजङ्गमम् तं समाश्रित्य विबुधा जयन्ति समरे रिपून् योगिनो ध्यानयोगेन तमेवानुजपन्ति हि महर्षेर्वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच दशाननः दैत्यदानवरक्षांसि विष्णुना निहतानि च कां वा गतिं प्रपद्यन्ते प्रेत्य ते मुनिपुङ्गव तमुवाच मुनिश्रेष्ठो रावणं राक्षसाधिपम् दैवतैर्निहता नित्यं गत्वा स्वर्गमनुत्तमम् भोगक्षये पुनस्तस्माद्भ्रष्टा भूमौ भवन्ति ते पूर्वार्जितैः पुण्यपापैर्म्रियन्ते चोद्भवन्ति च विष्णुना ये हतास्ते तु प्राप्नुवन्ति हरेर्गतिम् श्रुत्वा मुनिमुखात्सर्वं रावणो हृष्टमानसः योत्स्येऽहं हरिणा सार्धमिति चिन्तापरोऽभवत् मनःस्थितं परिज्ञाय रावणस्य महामुनिः उवाच वत्स तेऽभीष्टं भविष्यति न संशयः कञ्चित्कालं प्रतीक्षस्व सुखी भव दशानन एवमुक्त्वा महाबाहो मुनिः पुनरुवाच तम् तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि ह्यरूपस्यापि मायिनः स्थावरेषु च सर्वेषु नदेषु च नदीषु च ओङ्कारश्चैव सत्यं च सावित्री पृथिवी च सः समस्तजगदाधारः शेषरूपधरो हि सः सर्वे देवाः समुद्राश्च कालः सूर्यश्च चन्द्रमाः सूर्योदयो दिवारात्री यमश्चैव तथाऽनिलः अग्निरिन्द्रस्तथा मृत्युः पर्जन्यो वसवस्तथा ब्रह्मा रुद्रादयश्चैव ये चान्ये देवदानवाः विद्योतते ज्वलत्येष पाति चात्तीति विश्वकृत् क्रीडां करोत्यव्ययात्मा सोऽयं विष्णुः सनातनः तेन सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् नीलोत्पलदलश्यामो विद्युद्वर्णाम्बरावृतः शुद्धजाम्बूनदप्रख्यां श्रियं वामाङ्कसंस्थिताम् सदानपायिनीं देवीं पश्यन्नालिङ्ग्य तिष्ठति द्रष्टुं न शक्यते कैश्चिद्देवदानवपन्नगैः यस्य प्रसादं कुरुते स चैनं द्रष्टुमर्हति न च यज्ञतपोभिर्वा न दानाध्ययनादिभिः शक्यते भगवान् द्रष्टुमुपायैरितरैरपि तद्भक्तैस्तद्गतप्राणैस्तच्चित्तैर्धूतकल्मषैः शक्यते भगवान् विष्णुर्वेदान्तामलदृष्टिभिः अथवा द्रष्टुमिच्छा ते शृणु त्वं परमेश्वरम् त्रेतायुगे स देवेशो भविता नृपविग्रहः हितार्थं देवमर्त्यानामिक्ष्वाकूणां कुले हरिः रामो दाशरथिर्भूत्वा महासत्त्वपराक्रमः पितुर्नियोगात्स भ्रात्रा भार्यया दण्डके वने विचरिष्यति धर्मात्मा जगन्मात्रा स्वमायया एवं ते सर्वमाख्यातं मया रावण विस्तरात् भजस्व भक्तिभावेन सदा रामं श्रिया युतम् अगस्त्य उवाच एवं श्रुत्वाऽसुराध्यक्षो ध्यात्वा किञ्चिद्विचार्य च त्वया सह विरोधेप्सुर्मुमुदे रावणो महान् युद्धार्थी सर्वतो लोकान् पर्यटन् समवस्थितः एतदर्थं महाराज रावणोऽतीव बुद्धिमान् हृतवान् जानकीं देवीं त्वयाऽऽत्मवधकाङ्क्षया इमां कथां यः शृणुयात्पठेद्वा संश्रावयेद्वा श्रवणार्थिनां सदा आयुष्यमारोग्यमनन्तसौख्यं प्राप्नोति लाभं धनमक्षयं च ॥इति श्रीमदध्यात्मरामायणे उमामहेश्वरसंवादे उत्तरकाण्डे तृतीये सर्गे रावणसनत्कुमार-संवाद-कथा सम्पूर्णा॥

రావణసనత్కుమార-సంవాద-కథా అగస్త్య ఉవాచ shlokacount28 అథాన్యాం సమ్ప్రవక్ష్యామి కథాం రామ త్వదాశ్రయామ్ సీతా హృతా యదర్థం సా రావణేన దురాత్మనా పురా కృతయుగే రామ ప్రజాపతిసుతం విభుమ్ సనత్కుమారమేకాన్తే సమాసీనం దశాననః వినయావనతో భూత్వా హ్యభివాద్యేదమబ్రవీత్ కో న్వస్మిన్ ప్రవరో లోకే దేవానాం బలవత్తరః దేవాశ్చ యం సమాశ్రిత్య యుద్ధే శత్రుం జయన్తి హి కం యజన్తి ద్విజా నిత్యం కం ధ్యాయన్తి చ యోగినః ఏతన్మే శంస భగవన్ ప్రశ్నం ప్రశ్నవిదాం వర జ్ఞాత్వా తస్య హృదిస్థం యత్తదశేషేణ యోగదృక్ దశాననమువాచేదం శృణు వక్ష్యామి పుత్రక భర్తా యో జగతాం నిత్యం యస్య జన్మాదికం న హి సురాసురైర్నుతో నిత్యం హరిర్నారాయణోఽవ్యయః యన్నాభిపఙ్కజాజ్జాతో బ్రహ్మా విశ్వసృజాం పతిః సృష్టం యేనైవ సకలం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్ తం సమాశ్రిత్య విబుధా జయన్తి సమరే రిపూన్ యోగినో ధ్యానయోగేన తమేవానుజపన్తి హి మహర్షేర్వచనం శ్రుత్వా ప్రత్యువాచ దశాననః దైత్యదానవరక్షాంసి విష్ణునా నిహతాని చ కాం వా గతిం ప్రపద్యన్తే ప్రేత్య తే మునిపుఙ్గవ తమువాచ మునిశ్రేష్ఠో రావణం రాక్షసాధిపమ్ దైవతైర్నిహతా నిత్యం గత్వా స్వర్గమనుత్తమమ్ భోగక్షయే పునస్తస్మాద్భ్రష్టా భూమౌ భవన్తి తే పూర్వార్జితైః పుణ్యపాపైర్మ్రియన్తే చోద్భవన్తి చ విష్ణునా యే హతాస్తే తు ప్రాప్నువన్తి హరేర్గతిమ్ శ్రుత్వా మునిముఖాత్సర్వం రావణో హృష్టమానసః యోత్స్యేఽహం హరిణా సార్ధమితి చిన్తాపరోఽభవత్ మనఃస్థితం పరిజ్ఞాయ రావణస్య మహామునిః ఉవాచ వత్స తేఽభీష్టం భవిష్యతి న సంశయః కఞ్చిత్కాలం ప్రతీక్షస్వ సుఖీ భవ దశానన ఏవముక్త్వా మహాబాహో మునిః పునరువాచ తమ్ తస్య స్వరూపం వక్ష్యామి హ్యరూపస్యాపి మాయినః స్థావరేషు చ సర్వేషు నదేషు చ నదీషు చ ఓఙ్కారశ్చైవ సత్యం చ సావిత్రీ పృథివీ చ సః సమస్తజగదాధారః శేషరూపధరో హి సః సర్వే దేవాః సముద్రాశ్చ కాలః సూర్యశ్చ చన్ద్రమాః సూర్యోదయో దివారాత్రీ యమశ్చైవ తథాఽనిలః అగ్నిరిన్ద్రస్తథా మృత్యుః పర్జన్యో వసవస్తథా బ్రహ్మా రుద్రాదయశ్చైవ యే చాన్యే దేవదానవాః విద్యోతతే జ్వలత్యేష పాతి చాత్తీతి విశ్వకృత్ క్రీడాం కరోత్యవ్యయాత్మా సోఽయం విష్ణుః సనాతనః తేన సర్వమిదం వ్యాప్తం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ నీలోత్పలదలశ్యామో విద్యుద్వర్ణామ్బరావృతః శుద్ధజామ్బూనదప్రఖ్యాం శ్రియం వామాఙ్కసంస్థితామ్ సదానపాయినీం దేవీం పశ్యన్నాలిఙ్గ్య తిష్ఠతి ద్రష్టుం న శక్యతే కైశ్చిద్దేవదానవపన్నగైః యస్య ప్రసాదం కురుతే స చైనం ద్రష్టుమర్హతి న చ యజ్ఞతపోభిర్వా న దానాధ్యయనాదిభిః శక్యతే భగవాన్ ద్రష్టుముపాయైరితరైరపి తద్భక్తైస్తద్గతప్రాణైస్తచ్చిత్తైర్ధూతకల్మషైః శక్యతే భగవాన్ విష్ణుర్వేదాన్తామలదృష్టిభిః అథవా ద్రష్టుమిచ్ఛా తే శృణు త్వం పరమేశ్వరమ్ త్రేతాయుగే స దేవేశో భవితా నృపవిగ్రహః హితార్థం దేవమర్త్యానామిక్ష్వాకూణాం కులే హరిః రామో దాశరథిర్భూత్వా మహాసత్త్వపరాక్రమః పితుర్నియోగాత్స భ్రాత్రా భార్యయా దణ్డకే వనే విచరిష్యతి ధర్మాత్మా జగన్మాత్రా స్వమాయయా ఏవం తే సర్వమాఖ్యాతం మయా రావణ విస్తరాత్ భజస్వ భక్తిభావేన సదా రామం శ్రియా యుతమ్ అగస్త్య ఉవాచ ఏవం శ్రుత్వాఽసురాధ్యక్షో ధ్యాత్వా కిఞ్చిద్విచార్య చ త్వయా సహ విరోధేప్సుర్ముముదే రావణో మహాన్ యుద్ధార్థీ సర్వతో లోకాన్ పర్యటన్ సమవస్థితః ఏతదర్థం మహారాజ రావణోఽతీవ బుద్ధిమాన్ హృతవాన్ జానకీం దేవీం త్వయాఽఽత్మవధకాఙ్క్షయా ఇమాం కథాం యః శృణుయాత్పఠేద్వా సంశ్రావయేద్వా శ్రవణార్థినాం సదా ఆయుష్యమారోగ్యమనన్తసౌఖ్యం ప్రాప్నోతి లాభం ధనమక్షయం చ ॥ఇతి శ్రీమదధ్యాత్మరామాయణే ఉమామహేశ్వరసంవాదే ఉత్తరకాణ్డే తృతీయే సర్గే రావణసనత్కుమార-సంవాద-కథా సమ్పూర్ణా॥

rāvaṇasanatkumāra-saṃvāda-kathā agastya uvāca shlokacount28 athānyāṃ sampravakṣyāmi kathāṃ rāma tvadāśrayām sītā hṛtā yadarthaṃ sā rāvaṇena durātmanā purā kṛtayuge rāma prajāpatisutaṃ vibhum sanatkumāramekānte samāsīnaṃ daśānanaḥ vinayāvanato bhūtvā hyabhivādyedamabravīt ko nvasmin pravaro loke devānāṃ balavattaraḥ devāśca yaṃ samāśritya yuddhe śatruṃ jayanti hi kaṃ yajanti dvijā nityaṃ kaṃ dhyāyanti ca yoginaḥ etanme śaṃsa bhagavan praśnaṃ praśnavidāṃ vara jñātvā tasya hṛdisthaṃ yattadaśeṣeṇa yogadṛk daśānanamuvācedaṃ śṛṇu vakṣyāmi putraka bhartā yo jagatāṃ nityaṃ yasya janmādikaṃ na hi surāsurairnuto nityaṃ harirnārāyaṇo'vyayaḥ yannābhipaṅkajājjāto brahmā viśvasṛjāṃ patiḥ sṛṣṭaṃ yenaiva sakalaṃ jagatsthāvarajaṅgamam taṃ samāśritya vibudhā jayanti samare ripūn yogino dhyānayogena tamevānujapanti hi maharṣervacanaṃ śrutvā pratyuvāca daśānanaḥ daityadānavarakṣāṃsi viṣṇunā nihatāni ca kāṃ vā gatiṃ prapadyante pretya te munipuṅgava tamuvāca muniśreṣṭho rāvaṇaṃ rākṣasādhipam daivatairnihatā nityaṃ gatvā svargamanuttamam bhogakṣaye punastasmādbhraṣṭā bhūmau bhavanti te pūrvārjitaiḥ puṇyapāpairmriyante codbhavanti ca viṣṇunā ye hatāste tu prāpnuvanti harergatim śrutvā munimukhātsarvaṃ rāvaṇo hṛṣṭamānasaḥ yotsye'haṃ hariṇā sārdhamiti cintāparo'bhavat manaḥsthitaṃ parijñāya rāvaṇasya mahāmuniḥ uvāca vatsa te'bhīṣṭaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ kañcitkālaṃ pratīkṣasva sukhī bhava daśānana evamuktvā mahābāho muniḥ punaruvāca tam tasya svarūpaṃ vakṣyāmi hyarūpasyāpi māyinaḥ sthāvareṣu ca sarveṣu nadeṣu ca nadīṣu ca oṅkāraścaiva satyaṃ ca sāvitrī pṛthivī ca saḥ samastajagadādhāraḥ śeṣarūpadharo hi saḥ sarve devāḥ samudrāśca kālaḥ sūryaśca candramāḥ sūryodayo divārātrī yamaścaiva tathā'nilaḥ agnirindrastathā mṛtyuḥ parjanyo vasavastathā brahmā rudrādayaścaiva ye cānye devadānavāḥ vidyotate jvalatyeṣa pāti cāttīti viśvakṛt krīḍāṃ karotyavyayātmā so'yaṃ viṣṇuḥ sanātanaḥ tena sarvamidaṃ vyāptaṃ trailokyaṃ sacarācaram nīlotpaladalaśyāmo vidyudvarṇāmbarāvṛtaḥ śuddhajāmbūnadaprakhyāṃ śriyaṃ vāmāṅkasaṃsthitām sadānapāyinīṃ devīṃ paśyannāliṅgya tiṣṭhati draṣṭuṃ na śakyate kaiściddevadānavapannagaiḥ yasya prasādaṃ kurute sa cainaṃ draṣṭumarhati na ca yajñatapobhirvā na dānādhyayanādibhiḥ śakyate bhagavān draṣṭumupāyairitarairapi tadbhaktaistadgataprāṇaistaccittairdhūtakalmaṣaiḥ śakyate bhagavān viṣṇurvedāntāmaladṛṣṭibhiḥ athavā draṣṭumicchā te śṛṇu tvaṃ parameśvaram tretāyuge sa deveśo bhavitā nṛpavigrahaḥ hitārthaṃ devamartyānāmikṣvākūṇāṃ kule hariḥ rāmo dāśarathirbhūtvā mahāsattvaparākramaḥ piturniyogātsa bhrātrā bhāryayā daṇḍake vane vicariṣyati dharmātmā jaganmātrā svamāyayā evaṃ te sarvamākhyātaṃ mayā rāvaṇa vistarāt bhajasva bhaktibhāvena sadā rāmaṃ śriyā yutam agastya uvāca evaṃ śrutvā'surādhyakṣo dhyātvā kiñcidvicārya ca tvayā saha virodhepsurmumude rāvaṇo mahān yuddhārthī sarvato lokān paryaṭan samavasthitaḥ etadarthaṃ mahārāja rāvaṇo'tīva buddhimān hṛtavān jānakīṃ devīṃ tvayā''tmavadhakāṅkṣayā imāṃ kathāṃ yaḥ śṛṇuyātpaṭhedvā saṃśrāvayedvā śravaṇārthināṃ sadā āyuṣyamārogyamanantasaukhyaṃ prāpnoti lābhaṃ dhanamakṣayaṃ ca ||iti śrīmadadhyātmarāmāyaṇe umāmaheśvarasaṃvāde uttarakāṇḍe tṛtīye sarge rāvaṇasanatkumāra-saṃvāda-kathā sampūrṇā||