शुकसम्भाषणम् shlokacount39 शुक उवाच रामो न मानुषः साक्षादादिनारायणः परः सीता साक्षाज्जगद्धेतुश्चिच्छक्तिर्जगदात्मिका ताभ्यामेव समुत्पन्नं जगत्स्थावरजङ्गमम् तस्माद्रामश्च सीता च जगतस्तस्थुषश्च तौ पितरौ पृथिवीपाल तयोर्वैरी कथं भवेत् अजानता त्वयाऽऽनीता जगन्मातैव जानकी क्षणनाशिनि संसारे शरीरे क्षणभङ्गुरे पञ्चभूतात्मके राजंश्चतुर्विंशतितत्त्वके मलमांसास्थिदुर्गन्धभूयिष्ठेऽहङ्कृतालये कैवास्था व्यतिरिक्तस्य काये तव जडात्मके यत्कृते ब्रह्महत्यादिपातकानि कृतानि च भोगभोक्ता तु यो देहः स देहोऽत्र पतिष्यति पुण्यपापे समायातो जीवेन सुखदुःखयोः कारणे देहयोगादिनाऽऽत्मनः कुरुतोऽनिशम् यावद्देहोऽस्मि कर्ताऽस्मीत्यात्माऽहं कुरुतेऽवशः अध्यासात्तावदेव स्याज्जन्मनाशादिसम्भवः तस्मात्त्वं त्यज देहादावभिमानं महामते आत्मातिऽनिर्मलः शुद्धो विज्ञानात्माऽचलोऽव्ययः स्वाज्ञानवशतो बन्धं प्रतिपद्य विमुह्यति तस्मात्त्वं शुद्धभावेन ज्ञात्वाऽऽत्मानं सदा स्मर विरतिं भज सर्वत्र पुत्रदारगृहादिषु निरयेष्वपि भोगः स्याच्छ्वशूकरतनावपि देहं लब्ध्वा विवेकाढ्यं द्विजत्वं च विशेषतः तत्रापि भारते वर्षे कर्मभूमौ सुदुर्लभम् को विद्वानात्मसात्कृत्वा देहं भोगानुगो भवेत् अतस्त्वं ब्राह्मणो भूत्वा पौलस्त्यतनयश्च सन् अज्ञानीव सदा भोगाननुधावसि किं मुधा इतः परं वा त्यक्त्वा त्वं सर्वसङ्गं समाश्रय राममेव परात्मनं भक्तिभावेन सर्वदा सीतां समर्प्य रामाय तत्पादानुचरो भव विमुक्तः सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं प्रयास्यसि नो चेद्गमिष्यसेऽधोऽधः पुनरावृत्तिवर्जितः अङ्गीकुरुष्व मद्वाक्यं हितमेव वदामि ते सत्सङ्गतिं कुरु भजस्व हरिं शरण्यं श्रीराघवं मरकतोपलकान्तिकान्तम् सीतासमेतमनिशं धृतचापबाणं सुग्रीवलक्ष्मणविभीषणसेविताङ्घ्रिम् ॥इति श्रीमदध्यात्मरामायणे उमामहेश्वरसंवादे युद्धकाण्डे चतुर्थे सर्गे शुकसम्भाषणं सम्पूर्णम्॥

శుకసమ్భాషణమ్ shlokacount39 శుక ఉవాచ రామో న మానుషః సాక్షాదాదినారాయణః పరః సీతా సాక్షాజ్జగద్ధేతుశ్చిచ్ఛక్తిర్జగదాత్మికా తాభ్యామేవ సముత్పన్నం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్ తస్మాద్రామశ్చ సీతా చ జగతస్తస్థుషశ్చ తౌ పితరౌ పృథివీపాల తయోర్వైరీ కథం భవేత్ అజానతా త్వయాఽఽనీతా జగన్మాతైవ జానకీ క్షణనాశిని సంసారే శరీరే క్షణభఙ్గురే పఞ్చభూతాత్మకే రాజంశ్చతుర్వింశతితత్త్వకే మలమాంసాస్థిదుర్గన్ధభూయిష్ఠేఽహఙ్కృతాలయే కైవాస్థా వ్యతిరిక్తస్య కాయే తవ జడాత్మకే యత్కృతే బ్రహ్మహత్యాదిపాతకాని కృతాని చ భోగభోక్తా తు యో దేహః స దేహోఽత్ర పతిష్యతి పుణ్యపాపే సమాయాతో జీవేన సుఖదుఃఖయోః కారణే దేహయోగాదినాఽఽత్మనః కురుతోఽనిశమ్ యావద్దేహోఽస్మి కర్తాఽస్మీత్యాత్మాఽహం కురుతేఽవశః అధ్యాసాత్తావదేవ స్యాజ్జన్మనాశాదిసమ్భవః తస్మాత్త్వం త్యజ దేహాదావభిమానం మహామతే ఆత్మాతిఽనిర్మలః శుద్ధో విజ్ఞానాత్మాఽచలోఽవ్యయః స్వాజ్ఞానవశతో బన్ధం ప్రతిపద్య విముహ్యతి తస్మాత్త్వం శుద్ధభావేన జ్ఞాత్వాఽఽత్మానం సదా స్మర విరతిం భజ సర్వత్ర పుత్రదారగృహాదిషు నిరయేష్వపి భోగః స్యాచ్ఛ్వశూకరతనావపి దేహం లబ్ధ్వా వివేకాఢ్యం ద్విజత్వం చ విశేషతః తత్రాపి భారతే వర్షే కర్మభూమౌ సుదుర్లభమ్ కో విద్వానాత్మసాత్కృత్వా దేహం భోగానుగో భవేత్ అతస్త్వం బ్రాహ్మణో భూత్వా పౌలస్త్యతనయశ్చ సన్ అజ్ఞానీవ సదా భోగాననుధావసి కిం ముధా ఇతః పరం వా త్యక్త్వా త్వం సర్వసఙ్గం సమాశ్రయ రామమేవ పరాత్మనం భక్తిభావేన సర్వదా సీతాం సమర్ప్య రామాయ తత్పాదానుచరో భవ విముక్తః సర్వపాపేభ్యో విష్ణులోకం ప్రయాస్యసి నో చేద్గమిష్యసేఽధోఽధః పునరావృత్తివర్జితః అఙ్గీకురుష్వ మద్వాక్యం హితమేవ వదామి తే సత్సఙ్గతిం కురు భజస్వ హరిం శరణ్యం శ్రీరాఘవం మరకతోపలకాన్తికాన్తమ్ సీతాసమేతమనిశం ధృతచాపబాణం సుగ్రీవలక్ష్మణవిభీషణసేవితాఙ్ఘ్రిమ్ ॥ఇతి శ్రీమదధ్యాత్మరామాయణే ఉమామహేశ్వరసంవాదే యుద్ధకాణ్డే చతుర్థే సర్గే శుకసమ్భాషణం సమ్పూర్ణమ్॥

śukasambhāṣaṇam shlokacount39 śuka uvāca rāmo na mānuṣaḥ sākṣādādinārāyaṇaḥ paraḥ sītā sākṣājjagaddhetuścicchaktirjagadātmikā tābhyāmeva samutpannaṃ jagatsthāvarajaṅgamam tasmādrāmaśca sītā ca jagatastasthuṣaśca tau pitarau pṛthivīpāla tayorvairī kathaṃ bhavet ajānatā tvayā''nītā jaganmātaiva jānakī kṣaṇanāśini saṃsāre śarīre kṣaṇabhaṅgure pañcabhūtātmake rājaṃścaturviṃśatitattvake malamāṃsāsthidurgandhabhūyiṣṭhe'haṅkṛtālaye kaivāsthā vyatiriktasya kāye tava jaḍātmake yatkṛte brahmahatyādipātakāni kṛtāni ca bhogabhoktā tu yo dehaḥ sa deho'tra patiṣyati puṇyapāpe samāyāto jīvena sukhaduḥkhayoḥ kāraṇe dehayogādinā''tmanaḥ kuruto'niśam yāvaddeho'smi kartā'smītyātmā'haṃ kurute'vaśaḥ adhyāsāttāvadeva syājjanmanāśādisambhavaḥ tasmāttvaṃ tyaja dehādāvabhimānaṃ mahāmate ātmāti'nirmalaḥ śuddho vijñānātmā'calo'vyayaḥ svājñānavaśato bandhaṃ pratipadya vimuhyati tasmāttvaṃ śuddhabhāvena jñātvā''tmānaṃ sadā smara viratiṃ bhaja sarvatra putradāragṛhādiṣu nirayeṣvapi bhogaḥ syācchvaśūkaratanāvapi dehaṃ labdhvā vivekāḍhyaṃ dvijatvaṃ ca viśeṣataḥ tatrāpi bhārate varṣe karmabhūmau sudurlabham ko vidvānātmasātkṛtvā dehaṃ bhogānugo bhavet atastvaṃ brāhmaṇo bhūtvā paulastyatanayaśca san ajñānīva sadā bhogānanudhāvasi kiṃ mudhā itaḥ paraṃ vā tyaktvā tvaṃ sarvasaṅgaṃ samāśraya rāmameva parātmanaṃ bhaktibhāvena sarvadā sītāṃ samarpya rāmāya tatpādānucaro bhava vimuktaḥ sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ prayāsyasi no cedgamiṣyase'dho'dhaḥ punarāvṛttivarjitaḥ aṅgīkuruṣva madvākyaṃ hitameva vadāmi te satsaṅgatiṃ kuru bhajasva hariṃ śaraṇyaṃ śrīrāghavaṃ marakatopalakāntikāntam sītāsametamaniśaṃ dhṛtacāpabāṇaṃ sugrīvalakṣmaṇavibhīṣaṇasevitāṅghrim ||iti śrīmadadhyātmarāmāyaṇe umāmaheśvarasaṃvāde yuddhakāṇḍe caturthe sarge śukasambhāṣaṇaṃ sampūrṇam||