वसिष्ठोपदेशः वसिष्ठ उवाच आत्मा नित्योऽव्ययः शुद्धो जन्मनाशादिवर्जितः॥९५॥ shlokacount95 शरीरं जडमत्यर्थमपवित्रं विनश्वरम् विचार्यमाणे शोकस्य नावकाशः कथञ्चन पिता वा तनयो वाऽपि यदि मृत्युवशं गतः मूढास्तमनुशोचन्ति स्वात्मताडनपूर्वकम् निःसारे खलु संसारे वियोगो ज्ञानिनां यदा भवेद्वैराग्यहेतुः स शान्तिसौख्यं तनोति च जन्मवान् यदि लोकेऽस्मिन्स्तर्हि तं मृत्युरन्वगात् तस्मादपरिहार्योऽयं मृत्युर्जन्मवतां सदा स्वकर्मवशतः सर्वजन्तूनां प्रभवाप्ययौ विजानन्नप्यविद्वान् यः कथं शोचति बान्धवान् ब्रह्माण्डकोटयो नष्टाः सृष्टयो बहुशो गताः शुष्यन्ति सागराः सर्वे कैवास्था क्षणजीविते चलपत्रान्तलग्नाम्बुबिन्दुवत्क्षणभङ्गुरम् आयुस्त्यजत्यवेलायां कस्तत्र प्रत्ययस्तव देही प्राक्तनदेहोत्थकर्मणा देहवान् पुनः तद्देहोत्थेन च पुनरेवं देहः सदात्मनः यथा त्यजति वै जीर्णं वासो गृह्णाति नूतनम् तथा जीर्णं परित्यज्य देही देहं पुनर्नवम् भजत्येव सदा तत्र शोकस्यावसरः कुतः आत्मा न म्रियते जातु जायते न च वर्धते षड्भावरहितोऽनन्तः सत्यप्रज्ञानविग्रहः आनन्दरूपो बुद्ध्यादिसाक्षी लयविवर्जितः एक एव परो ह्यात्मा ह्यद्वितीयः समः स्थितः इत्यात्मानं दृढं ज्ञात्वा त्यक्त्वा शोकं कुरु क्रियाम् तैलद्रोण्याः पितुर्देहमुद्धृत्य सचिवैः सह कृत्यं कुरु यथान्यायमस्माभिः कुलनन्दन ॥इति श्रीमदध्यात्मरामायणे उमामहेश्वरसंवादे अयोध्याकाण्डे सप्तमे सर्गे वसिष्ठोपदेशः सम्पूर्णः॥

వసిష్ఠోపదేశః వసిష్ఠ ఉవాచ ఆత్మా నిత్యోఽవ్యయః శుద్ధో జన్మనాశాదివర్జితః॥౯౫॥ shlokacount95 శరీరం జడమత్యర్థమపవిత్రం వినశ్వరమ్ విచార్యమాణే శోకస్య నావకాశః కథఞ్చన పితా వా తనయో వాఽపి యది మృత్యువశం గతః మూఢాస్తమనుశోచన్తి స్వాత్మతాడనపూర్వకమ్ నిఃసారే ఖలు సంసారే వియోగో జ్ఞానినాం యదా భవేద్వైరాగ్యహేతుః స శాన్తిసౌఖ్యం తనోతి చ జన్మవాన్ యది లోకేఽస్మిన్స్తర్హి తం మృత్యురన్వగాత్ తస్మాదపరిహార్యోఽయం మృత్యుర్జన్మవతాం సదా స్వకర్మవశతః సర్వజన్తూనాం ప్రభవాప్యయౌ విజానన్నప్యవిద్వాన్ యః కథం శోచతి బాన్ధవాన్ బ్రహ్మాణ్డకోటయో నష్టాః సృష్టయో బహుశో గతాః శుష్యన్తి సాగరాః సర్వే కైవాస్థా క్షణజీవితే చలపత్రాన్తలగ్నామ్బుబిన్దువత్క్షణభఙ్గురమ్ ఆయుస్త్యజత్యవేలాయాం కస్తత్ర ప్రత్యయస్తవ దేహీ ప్రాక్తనదేహోత్థకర్మణా దేహవాన్ పునః తద్దేహోత్థేన చ పునరేవం దేహః సదాత్మనః యథా త్యజతి వై జీర్ణం వాసో గృహ్ణాతి నూతనమ్ తథా జీర్ణం పరిత్యజ్య దేహీ దేహం పునర్నవమ్ భజత్యేవ సదా తత్ర శోకస్యావసరః కుతః ఆత్మా న మ్రియతే జాతు జాయతే న చ వర్ధతే షడ్భావరహితోఽనన్తః సత్యప్రజ్ఞానవిగ్రహః ఆనన్దరూపో బుద్ధ్యాదిసాక్షీ లయవివర్జితః ఏక ఏవ పరో హ్యాత్మా హ్యద్వితీయః సమః స్థితః ఇత్యాత్మానం దృఢం జ్ఞాత్వా త్యక్త్వా శోకం కురు క్రియామ్ తైలద్రోణ్యాః పితుర్దేహముద్ధృత్య సచివైః సహ కృత్యం కురు యథాన్యాయమస్మాభిః కులనన్దన ॥ఇతి శ్రీమదధ్యాత్మరామాయణే ఉమామహేశ్వరసంవాదే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తమే సర్గే వసిష్ఠోపదేశః సమ్పూర్ణః॥

vasiṣṭhopadeśaḥ vasiṣṭha uvāca ātmā nityo'vyayaḥ śuddho janmanāśādivarjitaḥ||95|| shlokacount95 śarīraṃ jaḍamatyarthamapavitraṃ vinaśvaram vicāryamāṇe śokasya nāvakāśaḥ kathañcana pitā vā tanayo vā'pi yadi mṛtyuvaśaṃ gataḥ mūḍhāstamanuśocanti svātmatāḍanapūrvakam niḥsāre khalu saṃsāre viyogo jñānināṃ yadā bhavedvairāgyahetuḥ sa śāntisaukhyaṃ tanoti ca janmavān yadi loke'sminstarhi taṃ mṛtyuranvagāt tasmādaparihāryo'yaṃ mṛtyurjanmavatāṃ sadā svakarmavaśataḥ sarvajantūnāṃ prabhavāpyayau vijānannapyavidvān yaḥ kathaṃ śocati bāndhavān brahmāṇḍakoṭayo naṣṭāḥ sṛṣṭayo bahuśo gatāḥ śuṣyanti sāgarāḥ sarve kaivāsthā kṣaṇajīvite calapatrāntalagnāmbubinduvatkṣaṇabhaṅguram āyustyajatyavelāyāṃ kastatra pratyayastava dehī prāktanadehotthakarmaṇā dehavān punaḥ taddehotthena ca punarevaṃ dehaḥ sadātmanaḥ yathā tyajati vai jīrṇaṃ vāso gṛhṇāti nūtanam tathā jīrṇaṃ parityajya dehī dehaṃ punarnavam bhajatyeva sadā tatra śokasyāvasaraḥ kutaḥ ātmā na mriyate jātu jāyate na ca vardhate ṣaḍbhāvarahito'nantaḥ satyaprajñānavigrahaḥ ānandarūpo buddhyādisākṣī layavivarjitaḥ eka eva paro hyātmā hyadvitīyaḥ samaḥ sthitaḥ ityātmānaṃ dṛḍhaṃ jñātvā tyaktvā śokaṃ kuru kriyām tailadroṇyāḥ piturdehamuddhṛtya sacivaiḥ saha kṛtyaṃ kuru yathānyāyamasmābhiḥ kulanandana ||iti śrīmadadhyātmarāmāyaṇe umāmaheśvarasaṃvāde ayodhyākāṇḍe saptame sarge vasiṣṭhopadeśaḥ sampūrṇaḥ||